Yirik tarmoq uzilishlari paytida Belarusda 1.76M Psiphon foydalanuvchisi

Tarmoqdagi uzilishlar fonida, Belarus oʻz tarixidagi eng yirik ommaviy namoyishlar davriga kirdi.

Jurnalistlar mamlakatdan axborotga erkin kirish va uni tarqatishda qiyinchiliklarga duch kelayotganliklarini xabar qilib,  Psiphonʼdan foydalanishni tavsiya qildilar. Internet foydalanuvchilari Psiphon chetlab oʻtishga qodir boʻlgan kam sonli vositalardan biri ekanini taʼkidladilar. Hatto ilovalar doʻkonlari va Psiphon saytlarini bloklashga urinishlar boʻlsa-da, foydalanuvchilar dasturni elektron pochta javob beruvchisi va  proksi kabi muqobil tarqatish kanallari orqali olishdi. Bundan tashqari, belaruslik foydalanuvchilar Psiphon binar fayllarini Telegram kanallari, joylashtirilgan URL manzillar va hatto USB orqali tarqatishdi. Psiphon tarmogʻidan foydalanish eng yuqori 1,76 million kunlik faol foydalanuvchiga yetdi; 9,5 million aholi va 60% internet kirib borish darajasini hisobga olsak, bu koʻrsatkich Belarusdagi internet foydalanuvchilarining 30% ini tashkil qiladi. 9-17-avgust kunlari Belarusdan Psiphon orqali uzatilgan umumiy tarmoq trafigi 2 Petabaytdan oshdi. Chetlab oʻtish vositalari axborotdan erkin foydalanish, shuningdek, asosiy aloqa va xizmatlar uchun muhim infratuzilma ekanini isbotladi.

Internet foydalanuvchilari, tadqiqotchilar va xalqaro kuzatuvchilar bloklashlar, tarmoq unumdorligi va mos ravishda chetlab oʻtish vositalaridan foydalanish holatini kuzatish uchun Psiphon Data Engine koʻrsatkichlari portalidan (psix.ca manzilida mavjud) foydalana oldilar. Baʼzi manbalar tarmoq uzilgan davrda Belarusda Psiphondan foydalanish hajmi hatto Erondagidan ham oshib ketganini qayd etishdi.

 

Internetni himoya qilish jamiyati va boshqa tarmoq kuzatuvchilari SSLʼni bloklash uchun chuqur paketli tekshiruv (DPI) texnologiyasidan foydalanilayotganini aniqladilar, bu esa jiddiy trafik muammolariga sabab boʻldi. NetBlocks shuningdek, kalit soʻzlar boʻyicha filtrlash kamida 10,000 ta URL manzilni nishonga olganga oʻxshashini qayd etdi. Pragada joylashgan Qrator Labs aniqlashicha, Belarus hududidagi IPv6 prefikslarining 80 foizida bir vaqtda uzilish yuz bergan va quyi avtonom tizimlarni (AS) filtrlash xalqaro tranzitda ustunlik qiluvchi ikkita yuqori darajadagi AS (AS6697 va AS60280) darajasida amalga oshirilgan degan xulosaga kelindi. Kompyuter hodisalariga javob berish milliy markazi, Milliy trafik almashinuvi markazi va Beltelecomning rasmiy xabarlarida uzilishlar tashqi kiberhujumlar va uskunalar nosozligi oqibati ekanligi taʼkidlandi.

Tarmoq oʻchirilgan kunlarda Psiphon tarmogʻining unumdorligi va seans sifati mintaqaviy oʻrtacha darajada yoki undan yuqori boʻlib qoldi. Transport sathida SSLʼning umumiy buzilishi koʻplab VPNlarning asosiy funksionalligini izdan chiqargan boʻlsa-da, Psiphon tomonidan qoʻllaniladigan trafikni niqoblash va koʻp protokollilik tuzilishi protokolga asoslangan bloklashlarga nisbatan yuqoriroq chidamlilikni taʼminlaydi, bunda tarmoq trafigi oʻta cheklovchi yangi filtrlash sxemasiga dinamik ravishda moslashishga qodir.

Qrator Labsʼning asosiy kuzatuvi shuki, Belarus tarmoqlari ustidan nazorat juda yuqori darajada markazlashtirilgan. Xalqaro shlyuzlar nuqtasida oʻrnatilgan DPI uskunalari upstream operatorlariga downstream ISPlarni uzish yoki ularga filtrlash qoidalarini uzatish imkonini beradi. Tadqiqotchilar oʻtgan yili Eron ASlarida shunga oʻxshash tarmoq topologiyasini hujjatlashtirishgan edi. 2019-yil noyabr oyida Eron xalqaro internet aloqasini keng koʻlamli uzishni amalga oshirdi va bu holat 10 kun davom etdi.

Haqiqatan ham, hozirgi avlod DPI filtrlash texnologiyalari shifrlangan internet trafigining turli shakllariga qarshi qoʻllanilishi mumkin, ular tobora koʻproq milliy miqyosda va 1TBit/s ga yaqin quvvatlarda joriy etilmoqda. Bunday sharoitda Psiphon kabi chidamli chetlab oʻtish infratuzilmalaridan foydalana olish axborotning erkin almashinuvi uchun oʻta muhim boʻlib qolmoqda.