Дар пасманзари қатъи густурдаи шабака, 1.76M корбари Psiphon дар Беларус

Ҳамчун пасманзари халалдоршавии шабака, Беларус ба бузургтарин намоишҳои оммавӣ дар таърихи худ ворид шуда буд.

Рӯзноманигорон аз мушкилии дастрасии озод ва гузориши иттилоот аз кишвар хабар доданд ва Psiphon-ро тавсия намуданд. Корбарони интернет қайд карданд, ки Psiphon яке аз камшумор воситаҳое буд, ки тавонист маҳдудиятҳоро убур кунад. Ҳатто бо вуҷуди кӯшишҳои масдуд кардани мағозаҳои барномаҳо ва сомонаҳои Psiphon, корбарон нармафзорро тавассути роҳҳои алтернативии тақсимкунӣ, аз қабили посухдиҳандаи почтаи электронӣ ва прокси ба даст оварданд. Илова бар ин, корбарони Беларус файлҳои иҷроии Psiphon-ро тавассути каналҳои Telegram, URL-ҳои мизбон ва ҳатто дар USB паҳн карданд. Истифода аз шабакаи Psiphon то ба ҳадди ниҳоии 1.76 миллион корбари фаъоли рӯзона афзоиш ёфт; бо назардошти 9.5 миллион аҳолӣ ва сатҳи нуфузи 60%-и интернет, ин рақам 30%-и корбарони интернетро дар Беларус ташкил медиҳад. Ҳаҷми умумии трафики интиқолшуда аз Беларус тавассути Psiphon дар байни 9-17 август аз 2 петабайт зиёд буд. Воситаҳои убури филтр зерсохтори ҳаётан муҳим барои дастрасии озод ба иттилоот, инчунин иртиботу хидматҳои асосӣ будани худро собит намуданд.

Корбарони интернет, муҳаққиқон ва нозирони байналмилалӣ тавонистанд аз портали ченакҳои Psiphon Data Engine (дастрас дар psix.ca) барои назорати масдудсозӣ, кори шабака ва истифодаи мувофиқи воситаҳои убур истифода баранд. Баъзе сарчашмаҳо қайд карданд, ки дар давраи қатъшавӣ, ҳаҷми истифодаи Psiphon дар Беларус ҳатто аз Эрон гузашт.

 

Нозирони шабака, аз қабили Ҷамъияти ҳифзи интернет ва дигарон муайян карданд, ки технологияи deep packet inspection (DPI) барои масдуд кардани SSL истифода мешуд, ки боиси мушкилоти ҷиддии трафик гардид. NetBlocks низ қайд кард, ки зоҳиран филтркунии калимаҳои калидӣ на камтар аз 10,000 URL-ро ҳадаф қарор додааст. Ширкати мустақар дар Прага Qrator Labs мушоҳида кард, ки ҳамзамон 80%-и префиксҳои IPv6 дар дохили Беларус қатъ шуданд ва хулоса баровард, ки филтркунии системаҳои мухтори поёндаст (AS) дар сатҳи ду AS-и болодаст, ки транзити байналмилалиро назорат мекунанд, яъне AS6697 ва AS60280 сурат мегирифт. Дар баёнияҳои расмии Маркази миллии вокуниш ба ҳодисаҳои компютерӣ, Маркази миллии мубодилаи трафик ва Белтелеком зикр шуда буд, ки халалдоршавиҳо натиҷаи ҳамлаҳои берунаи киберӣ ва нуқси таҷҳизот мебошанд.

Коршоямии шабакаи Psiphon ва сифати сессияҳо дар рӯзҳои қатъшавӣ дар сатҳи миёнаи минтақавӣ ё болотар аз он боқӣ монд. Дар ҳоле ки халалдоршавии саросарии SSL дар қабати интиқол кори асосии бисёр VPN-ҳоро қатъ кард, норавшансозии трафик ва сохтори бисёрпротоколии истифодашуда аз ҷониби Psiphon устувории бештарро дар баробари масдудсозии ба протокол асосёфта таъмин мекунад ва ба трафики шабака имкон медиҳад, ки ба таври динамикӣ ба низоми нави хеле маҳдудкунанда мутобиқ гардад.

Як мушоҳидаи асосии Qrator Labs сатҳи баланди марказикунонии назорат аз болои шабакаҳои Беларус мебошад. Таҷҳизоти DPI, ки дар нуқтаи шлюзҳои байналмилалӣ насб шудааст, ба операторони болодаст имкон медиҳад, ки пайвастҳоро қатъ кунанд ё қоидаҳои филтркуниро ба ISP-ҳои поёндаст интиқол диҳанд. Муҳаққиқон соли гузашта чунин топологияи шабакаро дар AS-ҳои Эрон ҳуҷҷатгузорӣ карда буданд. Дар моҳи ноябри соли 2019 Эрон қатъшавии густурдаи пайвасти интернети байналмилалиро анҷом дод, ки 10 рӯз идома ёфт.

Дар ҳақиқат, насли кунунии технологияҳои филтркунии DPI метавонад ба шаклҳои гуногуни трафики рамзгузоришудаи интернет таъсир расонад, ки онҳо торафт дар миқёси миллӣ ва бо ғунҷоишҳои наздик ба 1TBit/s ҷорӣ карда мешаванд. Дар чунин шароит дастрасӣ ба зерсохторҳои устувори убури филтр, ба монанди Psiphon, барои мубодилаи озодонаи иттилоот ҳаётан муҳим боқӣ мемонад.