Қатъкунӣ дар Мянма: Қиссаи тоза бо чолишҳои кӯҳна
26.7.2021 - 4 дақиқаи мутолиа
Навсозишуда: 26.9.2021
Дастгирии 5 миллион корбар дар Мянма кори саҳл нест
Вақте ки Интернет хомӯш мешавад, иртибот бо боқимондаи ҷаҳон низ қатъ мегардад. Мо медонем, ки бисёр режимҳо сензураи Интернетро ҳамчун воситаи саркӯб кардани огоҳии мардум, эътирозҳои шаҳрвандӣ ва сафарбарӣ истифода мебаранд ва қатъшавии интернет аксар вақт нишонаи рӯйдодҳои ногувори оянда аст. Ин маънои онро дорад, ки хабарҳои бадтари дигаре дар пешанд. Вақте ки чароғҳои роутерҳо дар Мянма хомӯш шуданд, тамоми ҷаҳон барои миллионҳо бирмагӣ дигар шуд...
“Дар ҳолати шок ва нобоварии комил” чунин тавсиф кард як ҷавони бирмагӣ вазъи пас аз табаддулоти моҳи февралро. “Ман самти худро гум кардам”, ва ҳамчунин “корамро”. Ӯ ягона шахсе набуд, ки ин дараҷаи сардаргумиро аз сар гузаронд: қариб 2 миллион бирмагӣ дар давоми ҳамагӣ чанд рӯз ба шабакаи Psiphon рӯ оварданд. Ин рақам баъдан дар давоми як-ду моҳи оянда ба 5 миллион нафар афзоиш ёфт.
Диаграммаи зер шумораи корбарони Psiphon-ро дар байни охири январи соли 2021 ва охири июли соли 2021 нишон медиҳад. Ҷаҳишҳои назаррасро дар шумораи корбарон дар 3-юми феврал (ҳамзамон бо табаддулот) ва 2-юми май, ҳамзамон бо аз нав оғоз шудани хадамоти мобилӣ ба назар гиред.
Арзиши барқарор кардани дастрасӣ ба Интернети байналмилалӣ
Шабакаи серверҳое, ки метавонад чунин афзоиши азими истифодаро фаро гирад, бояд дорои инфрасохтори устувор ва иқтидори зиёди эҳтиётӣ бошад, то дар ҳолати зарурӣ мардум ба Интернети байналмилалӣ дастрасӣ пайдо кунанд. Аммо, вақте ки сензорҳо Интернетро масдуд мекунанд, ин чизҳо чӣ гуна кор мекунанд?
Интернетро ҳамчун роҳҳо ва одамонеро, ки дар Интернет сайругашт мекунанд, ҳамчун ронандагоне тасаввур кунед, ки дар ин хатсайрҳо ҳаракат мекунанд. Баъзе роҳҳо маҳаллии дохилишаҳрӣ мебошанд, дар ҳоле ки роҳҳои дигар метавонанд шуморо ба дигар қисматҳои кишвар пайваст кунанд. Сензура ба манъи ҳаракат дар шоҳроҳҳои миллӣ ё маҳаллӣ шабоҳат дорад. Ин метавонад бо роҳҳои гуногун анҷом дода шавад, аз ҷорӣ кардани суръати паст то бардоштани аломатҳои роҳ дар бораи тарзи баромадан аз шаҳр.
Маҳз дар ҳамин ҳол воситаҳои зиддисензурӣ ба монанди Psiphon вориди амал шуда, роҳҳоро боз мекунанд. Psiphon тактикаҳои гуногунро барои пайваст кардани мардум ба Интернети байналмилалӣ истифода мебарад.
Шабакаи Psiphon нуҳ протоколи алоҳидаро ба кор мебарад, ки мардумро пайваст мекунанд ва муҳтавои сензурашударо дастрас менамоянд. Ин протоколҳо, ҳангоми кор дар худи шабакаи Psiphon, ба тақсими сарбории шабака ва кам кардани бандишҳо ҳангоми дастрасии мардум ба Интернети байналмилалӣ мусоидат мекунанд, ки ин маънои пайвасти тезтар ва таҷрибаи боэътимодтарро дорад.
Чандирие, ки ин протоколҳои фармоишии озодии Интернет ба хадамотҳо ба монанди Psiphon медиҳанд, посух додан ба дархостҳои мардумро дар Мянма, Беларус ё Озарбойҷон ҳангоми маҳдуд будани дастрасӣ ба Интернет имконпазир мегардонад, аммо ин хароҷоти воқеӣ дорад; ҳар як байте, ки аз шабакаи Psiphon мегузарад, аз як силсила шабакаҳои тиҷоратӣ убур мекунад ва ҳар кадоми онҳо барои серверҳо ва инфрасохтори шабака нархи худро мегиранд.
Мувозинати ниёз ва хароҷот
Омода нигоҳ доштани шабака барои дастгирии миллионҳо корбар дар ҳар лаҳзаи зарурӣ яке аз бузургтарин чолишҳо барои ҷомеаи озодии Интернет дар муборизаи онҳо бар зидди сензура дар саросари ҷаҳон боқӣ мемонад.
Мисли ҳар як провайдери дигари хадамоти озодона дастрас, Psiphon наметавонад чунин афзоишҳои миқёси аҳолиро, ки дар Мянма мушоҳида шуданд, ба таври номаҳдуд идома диҳад ва ё ҳамзамон якчанд чунин афзоишҳоро дастгирӣ кунад. Ин воқеан таассуфовар аст, зеро метавонад боиси аз даст рафтани охирин умедҳои бисёре аз мардум барои дастрасӣ ба Интернети кушод маҳз дар замоне гардад, ки онҳо ба он бештар ниёз доранд.
Охир, ҳарчанд озодии Интернет як ҳуқуқи бунёдии инсон аст, он бешубҳа ройгон нест.
Саҳм гузоред
Озодии Интернет ҳуқуқи ҳамагон аст, аммо танҳо теъдоди ками мо имкони дастгирии мардумро дар минтақаҳои сензурадошта барои дастрасӣ ба интернети кушод дорем. Яке аз онҳо бошед.
Шумо чӣ кор карда метавонед? Огоҳиро тавассути суҳбат дар бораи вазъи интернет дар Мянма баланд бардоред ва дигаронро даъват кунед, ки дар ин бора дар шабакаҳои иҷтимоӣ бо дӯстонатон ва афроде, ки ба озодии иттилоот аҳамият медиҳанд, гуфтугӯ кунанд. Шумо инчунин метавонед ба абзорҳое ба монанди Psiphon, ки ба ниёзмандон кумак мекунанд, мустақиман кумак расонед. Агар шумо дар Мянма набошед, ба Psiphon обуна шавед. Изҳори дастгирии шумо барои ҳар касе, ки аз ҳаққи дастрасӣ ба иттилоот дар интернет маҳрум шудааст, аҳамияти бузург хоҳад дошт ва он барои одамоне, ки тамоми талоши худро барои равшанӣ овардан ба торикии сензура мекунанд, арзиши зиёд дорад.