Cybernews intervyusi, Psiphon: “dunyo maxfiylikka tobora ko‘proq e’tibor qaratmoqda”

Ko‘pchiligimiz ishonchli VPN himoyasiga ega bo‘lish zarurligini yaxshi bilamiz. Ammo standart VPN ilovalarining o‘ziga xos muammolari nimalardan iborat va ularni qanday hal qilish mumkin?

Eng yaxshi VPNni tanlash ko‘pincha uning funksiyalariga bog‘liq bo‘lsa-da, ko‘plab zamonaviy VPN ilovalaridagi muammo shundaki, oxirigacha shifrlash qo‘llanilganiga qaramay, muayyan internet muhitlarida trafikni osongina aniqlab olish mumkin. Xo‘sh, bu borada nima qilish mumkin?

Ushbu masalani muhokama qilish uchun biz Windows va mobil qurilmalar uchun senzurasiz internetga kirishni ta’minlash ustida ishlovchi Psiphon Inc kompaniyasining Biznesni rivojlantirish va operatsiyalar jamoasi a’zosi Aleksis Gantous bilan bog‘landik.

Psiphon yaratish g‘oyasi qanday paydo bo‘lgan?

Psiphon Toronto universitetining Citizen Lab laboratoriyasidagi tadqiqot loyihasi asosida tashkil etilgan bo‘lib, asoschi va bosh direktor Maykl Xall dastlabki peer-to-peer tizimini olib, butun dunyo bo‘ylab onlayn axborot olishda cheklovlarga duch kelayotgan millionlab insonlarning ehtiyojlarini qondirish uchun uni yanada rivojlantirish imkoniyatini ko‘rdi.

Bizni aylanib o‘tish tizimingiz bilan tanishtira olasizmi?

Standart VPN ilovalarining eng katta muammolaridan biri shundaki, trafik shifrlangan bo‘lsa-da, DPI va internet trafigini agressiv filtrlashni amalga oshiruvchi internet muhitlarida uni juda osongina aniqlash va uzib qo‘yish mumkin. Psiphon’ning zamonaviy protokollari foydalanuvchilarimizni niqoblash va ularni onlayn qidirayotgan kontentiga ulash uchun bir nechta ijodiy usullarni taklif etadi. Bu dunyoning 20 dan ortiq mamlakatlarida joylashgan turli xil serverlar tarmog‘imiz bilan birgalikda Psiphon to‘siqlarga ancha ishonchli tarzda bardosh bera oladigan mustahkam aylanib o‘tish tarmog‘iga ega ekanligini anglatadi. Buni jiddiy bloklash holatlariga duch kelganda dunyo bo‘ylab o‘n millionlab fuqarolarning Psiphon’ga murojaat qilishi ham isbotlaydi.

Psiphon rejasi haqida batafsilroq aytib bering.

Har qanday potensial foydalanuvchi bizning kodimizni ko‘rib chiqishi va biz da’vo qilayotgan xizmatni taqdim etayotganimizga ishonch hosil qilishi mumkin bo‘lishi kerak. Psiphon’da biz foydalanuvchilarimizning maxfiyligi va xavfsizligi imkon qadar yuqori darajada saqlanishini ta’minlashga intilamiz. Xizmatimizdan foydalanish uchun foydalanuvchilardan hisob yaratish yoki shaxsni tasdiqlovchi biron bir ma’lumotni taqdim etish talab qilinmaydi. Barcha kodlarimiz ochiq manbali bo‘lib, yillar davomida biz blogimizda kodimizning uchinchi tomon tekshiruvlarini, jumladan, kirib borish testlarini (penetration tests) joylashtirib kelmoqdamiz.

Sizningcha, so‘nggi global voqealar jamoatchilikning kiberxavfsizlik haqidagi tasavvurini o‘zgartirdimi?

O‘ylaymanki, ha, kiberxavfsizlik mavzusiga yangi kirib kelgan odamlar uchun chalkash ma’lumotlar juda ko‘p. Biroq so‘nggi bir necha yil ichida sodir bo‘lgan ma’lumotlar sizib chiqishi va buzib kirishlar soni, uyushgan xakerlik guruhlarining ko‘payishi haqidagi xabarlar va boshqa sabablar tufayli davlat va xususiy sektorlar kiberxavfsizlik xavflari hamda zaifliklariga ko‘proq e’tibor qarata boshlamoqda.

Insonning raqamli maxfiyligi va xavfsizligiga putur yetkazadigan eng yomon internet odatlari deb nimalarni hisoblaysiz?

Parol xavfsizligi yoki uning yo‘qligi birinchi o‘rinda turadi; muhim hisoblar, ayniqsa shaxsiy yoki bank ma’lumotlariga ega bo‘lgan hisoblar har doim kuchli parollar va imkon qadar ko‘p faktorli autentifikatsiya bilan himoyalangan bo‘lishi kerak.

Ommaviy Wi-Fi tarmoqlarida internetga ulanishni himoya qilish ham har doim muhim mavzu bo‘lib kelgan va ulanishingizni shifrlaydigan Psiphon yoki VPN’dan foydalanish juda foydali bo‘lishi mumkin. Nihoyat, havolani bosishni yoki parollar/ma’lumotlarni kiritishni so‘ragan notanish yoki kutilmagan elektron xatlar/xabarlardan ehtiyot bo‘ling. Firibgarlikning bu turlari ko‘payib bormoqda va siz kutganingizdan ko‘ra sezilarsizroq bo‘lishi mumkin.

Internet foydalanuvchilari buning o‘rniga qanday eng yaxshi amaliyotlar yoki vositalarni qabul qilishlari kerak?

Parol menejerlari ko‘plab murakkab va kuchli parollarni eslab qolish majburiyatidan qutqaruvchi ajoyib vosita bo‘lishi mumkin, ularning aksariyati shaxsiy foydalanish uchun bepul va hamma narsa uchun bir xil parollardan foydalanmasligingizni ta’minlaydi. Odatda ular Authy yoki Google Authenticator kabi ilovalar yordamida ko‘p faktorli autentifikatsiyani ham ta’minlaydi, bu esa o‘zingizni onlayn himoya qilishdagi yana bir ajoyib qadam bo‘lishi mumkin.

Masofadan ishlash yangi odatiy holga aylanib borayotgan bir paytda, kompaniyalar o‘z tarmoqlarini himoya qilish uchun qanday xavfsizlik choralariga sarmoya kiritishlari kerak?

Yuqorida ta’kidlanganidek, parollar va MFA shaxsiy foydalanish uchun muhim, ammo biznes uchun bundan ham muhimroq bo‘lishi kerak; ko‘plab fishing firibgarliklari kichik kompaniyalarning xodimlari va hisobchilarini nishonga oladi.

Xodimlar ochiq manbali ishlab chiqish tamoyillari va usullariga amal qiladigan hamda ularni e’lon qiladigan nufuzli VPN xizmatidan foydalanish imkoniyatiga ega ekanligiga ishonch hosil qiling. Bu xodimlarning ish uchun muhim xizmatlardan foydalanishini ta’minlaydi va kompaniya ma’lumotlari hamda axborotlarini himoya qilishga yordam beradi.

Internet kelajagi haqida biron bir bashoratingiz bormi? Keyingi bir necha yil ichida qanday yaxshilanishlarni ko‘rishga umid qilasiz?

Ko‘rinishidan, butun dunyo maxfiylikka tobora ko‘proq e’tibor qaratmoqda. O‘ylaymanki, biz GDPR va foydalanuvchi ma’lumotlarini rozilikka asoslangan holda qayta ishlash hamda maxfiylik borasidagi Yevropa qoidalariga ergashuvchi ko‘proq qonun hujjatlarini ko‘ramiz.

Psiphon’ni kelajakda nimalar kutmoqda?

Psiphon’da biz texnologiyamizni doimiy ravishda takomillashtirib va rivojlantirib bormoqdamiz, bizda ajoyib loyihalar ustida ish ketmoqda, jumladan yaqinda chiqarilgan MalAware nomli xizmat bo‘lib, u Psiphon ilovasi orqali tarmog‘imizga ulanganda qurilmangizdagi zararli dastur/reklama dasturlaridan (adware) kelayotgan har qanday ulanishlarni avtomatik ravishda kuzatib boradi va agar qurilmangiz xavf ostida qolgan bo‘lsa, sizni ogohlantiradi.