Psiphon va 2013-yilgi Eron saylovlari

Psiphon har hafta bir milliondan ortiq faol foydalanuvchiga ega. Odamlar dasturimizdan boshqa holatda ko‘ra olmagan bo‘lardi degan yangiliklar, axborotlar va ijtimoiy tarmoq kontentini olish uchun foydalanadilar. Biz Windows va Android qurilmalari uchun ilovalarni taklif qilamiz, ular asosan axborot teleradiokompaniyalari va inson huquqlari tashkilotlari bilan hamkorlik orqali tarqatiladi.

Bu yil biz Eron Prezidentligi sayloviga to‘g‘ri kelgan holda, u yerda ayniqsa katta ta’sir ko‘rsatdik. Eron biz uchun doimo katta sinov bo‘lib kelgan va ayni paytda dasturimizdan eng ko‘p odam foydalanadigan joydir. Oddiy bir haftada biz Eron ichidan 1.5 milliongacha noyob foydalanuvchilar tarmog‘imizga ulanayotganini ko‘ramiz. Eronda tarmoqqa ulangan 45 millionga yaqin odam bor, bu aholining 60% ini tashkil etadi.

Biz saylov davri ba’zi muammolarni keltirib chiqarishini bilar edik, ammo aynan nimalarga duch kelishimizni tasavvur ham qilmagandik. Birinchidan, Wired jurnali saytida xabar qilinganidek, hali mart oyidayoq mamlakat ichida VPN dasturlari bloklanayotgani haqida xabarlar paydo bo‘ldi. Psiphon butun ushbu davr mobaynida ochiq qoldi va aslida foydalanuvchilar bazasi atigi to‘rt hafta ichida ikki baravar ko‘paydi. Tarmog‘imizdagi qo‘shimcha yuklamani ko‘tarish uchun yana ko‘plab serverlarni ishga tushirdik.

Keyin, may oyi boshida Erondagi Internet uzilishlari butunlay yangi bosqichga ko‘tarildi. Biz ulanishlarning keskin oshishini kuzatdik, bu dasturning tez-tez uzilib, qayta ulanayotganidan dalolat berardi. Collin Anderson va ASL19 yordami bilan biz SSL ulanishlari 60 soniyadan so‘ng uzib qo‘yilayotganini va Erondan tashqaridagi saytlarga barcha ulanishlar keskin sekinlashtirilayotganini bilib oldik.

Psiphon dasturidan foydalanayotgan odamlar hali ham ulanish va ba’zi kontentlarni ko‘rish imkoniga ega edilar, ammo ulanish sifati ancha pasayib ketgan edi. Psiphon'ning o‘rnatilgan fikr-mulohaza mexanizmi odamlarga diagnostik ma’lumotlarni taqdim etish imkonini berdi, bu esa bizga yanada yordam berdi -- biz kuniga minglab xabarlar tezligida fikr-mulohazalar olayotgan edik, ularning barchasi normal holatga qaytishimizga yordam beradigan muhim ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan edi.

Bizning dasturchilar jamoamiz Psiphon uchun dastlabki vaqtinchalik yechimni taqdim etgan yangilanishni zudlik bilan chiqardi. Saylovga qadar bo‘lgan haftalarda yana oltita yangilanish taqdim etildi. Psiphon dasturi avtomatik tarzda yangilanadi va ushbu relizlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri oxirgi foydalanuvchilarga yetkazildi. Foydalanuvchilarimiz bazasining kamida yarmi yangilanish chiqqanidan keyin bir kun ichida uni yangilab oldi va saylov vaqtiga kelib Psiphon foydalanuvchilarining 90%i ma’lum bo‘lgan ishchi versiyalar orqali ulanayotgan edi.

Saylov davrida Psiphon'ning maqsadi tarmog‘imizni faol saqlashga urinish edi, toki Internet aloqasi bor har bir kishi o‘zi ko‘rmoqchi bo‘lgan kontentga baribir kira olsin. Bunga erishish uchun turli tarmoqlarda 500 tagacha faol serverdan foydalanildi hamda tizim ushbu butun vaqt davomida uzluksiz ishlashini ta’minlash uchun texnik guruhlar tomonidan qat’iy monitoring olib borildi.

Erondan kelgan xabarlarga ko‘ra, SSL tezligini cheklash va barcha no-HTTP trafikni bloklash saylov davrida, xususan, saylov kunining o‘zida, 14-iyunda yanada kuchaytirildi. Psiphon dasturi butun ushbu davr mobaynida ochiq qoldi. Keskin sekinlashtirish sababli trafikning kamayishiga qaramay, 125 000 ta noyob foydalanuvchi tomonidan 400 000 dan ortiq ulanishlar amalga oshirildi.

Psiphon, shuningdek, aynan saylov davrida eronliklarni qo‘llab-quvvatlash uchun tashkil etilgan loyihalar kontentini ham tarqatdi. Bularga Eron internet auditoriyasi saylovga oid masalalarni muhokama qilishi hamda xavfsiz, ochiq va adolatli jarayonda nomzodlarga ovoz berishi mumkin bo‘lgan platformani taqdim etuvchi The Global Dialogue va We Choose loyihalari kiradi.

Saylov davri haqidagi batafsil texnik tafsilotlarni ASL19 dagi hamkasblarimizning hisobotida o‘qishingiz mumkin.

Erondagi kelajak haqida nima deyish mumkin? Biz Hasan Ruhoniydan ba’zi dalda beruvchi belgilarni ko‘rdik, masalan, uning ijtimoiy tarmoqlarga ochiqligi, ammo foydalanuvchilarimiz bazasi hali ham o‘smoqda va saytlar bloklanayotgani haqida biz olayotgan xabarlar ham ortib bormoqda. O‘tgan haftada Deutsche Welle'ning yangi Bosh direktori Piter Limburg Ruhoniyni o‘z tashkilotining forscha saytini bloklashni to‘xtatishga chaqirdi. U, shuningdek, DW kontentini Eronga tarqatish bo‘yicha Psiphon'da amalga oshirayotgan ishimizni yuqori baholadi.

Shu oyda biz, shuningdek, Manoto 1 va Radio Zamaneh bilan ikkita yangi hamkorlikni boshlamoqdamiz. Ushbu har ikkala teleradiokompaniya ham fors tilida so‘zlashuvchi katta auditoriyaga ega va o‘z kontentlarini Eronda ko‘rilishi va eshitilishiga erishishga harakat qilmoqda. Biz ushbu eshittiruvchilar bilan hamkorlik qilishdan juda mamnunmiz va bu yangiliklar, axborot va ijtimoiy tarmoq kontentini yanada ko‘proq eronliklarga yetkazishga yordam berishini bilamiz.