Psiphon we 2013-nji ýyldaky Eýran saýlawlary

Psiphon-yň her hepde bir milliondan gowrak işjeň ulanyjysy bar. Adamlar başga ýagdaýda görüp bilmejek habarlaryny, maglumatlaryny we sosial media mazmunlaryny almak üçin biziň programma üpjünçiligimizi ulanýarlar. Biz esasan habar ýaýradyjylary we adam hukuklary guramalary bilen hyzmatdaşlyk arkaly paýlanýan Windows we Android enjamlary üçin programmalar hödürleýäris.

Şu ýyl, prezident saýlawlary bilen gabat gelen döwründe, Eýranda aýratyn uly täsir galdyrdyk. Eýran biziň üçin elmydama uly synag bolup durýardy we bu ýer biziň programma üpjünçiligimizi iň köp adamyň ulanýan ýeridir. Adaty bir hepdede Eýranyň içinden biziň torumyza 1,5 milliona çenli aýratyn ulanyjynyň birigýändigini görýäris. Eýranda tora birigen 45 million töweregi adam bar, bu bolsa ilatyň 60%-ini tutýar.

Saýlaw döwrüniň käbir kynçylyklary döretjekdigini bilýärdik, emma anyk näme bilen ýüzbe-ýüz boljakdygymyzdan habarymyz ýokdy. Ilki bilen, heniz mart aýynda ýurduň içinde VPN programma üpjünçiliginiň peteklenýändigi barada habarlar bardy, bu barada Wired žurnalynyň sahypasynda habar berildi. Psiphon bu döwürde elýeterli bolmagyny dowam etdirdi we aslynda ulanyjylar sany bary-ýogy dört hepdäniň içinde iki esse artdy. Torumyzdaky goşmaça agramy ýeňip geçmek üçin has köp serweri işe girizdik.

Soňra, maý aýynyň başynda Eýrandaky internet bökdençligi düýbünden täze derejä ýetdi. Biz birikmelerde duýdansyz köpelmäni gördük, bu bolsa programmanyň çalt aýrylyp, täzeden birigýändigini aňladýardy. Collin Anderson we ASL19 kömegi bilen biz SSL birikmeleriniň 60 sekuntdan soň kesilýändigini we Eýrandan daşardaky saýtlara ähli birikmeleriň güýçli derejede haýalladylýandygyny bildik.

Psiphon ulanýan adamlar henizem birigip, käbir mazmunlary görüp bilýärdiler, ýöne olaryň tejribesi ep-esli erbetleşdi. Psiphon-yň gurluşyndaky seslenme mehanizmi adamlara bize has köp kömek eden anyklaýyş maglumatlaryny bermäge mümkinçilik berdi -- biz günde müňlerçe habar görnüşinde seslenmeleri alýardyk, olaryň hemmesinde hem ýagdaýy kadaly ýagdaýa getirmäge kömek edip biljek möhüm maglumatlar bardy.

Biziň işläp düzüjiler toparymyz ilkinji wagtlaýyn çözgüdi üpjün eden Psiphon täzelemesini çaltlyk bilen çykardy. Saýlawa çenli geçen hepdelere ýene alty sany goýberiliş dowam etdi. Psiphon-yň programma üpjünçiligi awtomatiki usulda täzelenýär we bu goýberilişler gönüden-göni ahyrky ulanyjylara ýetirildi. Ulanyjylarymyzyň iň bolmanda ýarysy täzelenmäni çykarylandan soň bir günüň içinde aldy we saýlaw wagtyna çenli Psiphon ulanyjylarynyň 90%-i işleýändigi belli bolan wersiýalar bilen birigýärdi.

Psiphon-yň saýlaw döwründäki maksady, internet birikmesi bolan her kimiň görmek isleýän mazmunyna henizem girip bilmegi üçin torumyzy işjeň saklamaga synanyşmakdy. Muňa ýetmek üçin dürli torlarda 500-e çenli işjeň serwer ulanyldy, ulgamyň bütin şol döwürde elýeterli bolmagyny üpjün etmek üçin tehniki toparlar tarapyndan ýakyndan gözegçilik edildi.

Eýrandan gelýän habarlar SSL-iň haýalladylmagynyň we HTTP bolmadyk ähli trafigiň peteklenmeginiň saýlaw döwründe, aýratyn-da saýlaw güni bolan 14-nji iýunda güýçlendirilendigini görkezýär. Psiphon-yň programma üpjünçiligi bu döwürde elýeterli bolup galdy. Aşa haýallatmak sebäpli trafigiň azalmagyna garamazdan, 125 000 aýratyn ulanyjy tarapyndan 400 000-den gowrak birikme amala aşyryldy.

Psiphon şeýle hem aýratyn-da saýlaw döwründe eýranlylary goldamak üçin döredilen taslamalar üçin mazmun paýlady. Bulara Eýranyň internet auditoriýasynyň saýlaw bilen baglanyşykly meseleleri ara alyp maslahatlaşyp we howpsuz, açyk hem-de adalatly prosesde dalaşgärlere ses berip biljek platformasyny hödürleýän The Global Dialogue we We Choose taslamalary degişlidir.

Saýlaw döwri barada has köp tehniki jikme-jiklikleri ASL19-daky kärdeşlerimiziň hasabatyndan okap bilersiňiz.

Eýranyň geljegi nähili bolar? Biz Hasan Ruhaniden onuň sosial media açyklygy ýaly käbir ruhlandyryjy alamatlary gördük, emma ulanyjylar sany henizem ösýär, saýtlaryň peteklenýändigi barada alýan habarlarymyz hem artýar. Geçen hepde Deutsche Welle-niň täze baş direktory Peter Limbourg Ruhanä öz guramasynyň pars sahypasyny peteklemegi bes etmäge çagyrdy. Ol şeýle hem DW mazmunyny Eýrana ýaýratmak üçin Psiphon-da alyp barýan işimize ýokary baha berdi.

Şu aý biz şeýle hem Manoto 1 we Radio Zamaneh bilen iki sany täze hyzmatdaşlyga başlaýarys. Bu teleradioýaýradyjylaryň ikisinde-de pars dilinde gürleýän uly tomaşaçylar köpçüligi bar we olar öz mazmunlarynyň Eýranda görülmegini hem-de eşidilmegini gazanmaga çalyşýarlar. Biz bu ýaýradyjylar bilen işleşýändigimize gaty şat we munuň has köp eýranla habarlary, maglumatlary we sosial media mazmunlaryny ýetirmäge kömek etjekdigini bilýäris.