ኣብ ዘይርጉእ ዓለም፡ ንግድኹም ግዳይ ክኸውን ኣየድልዮን

ኣብ መላእ ዶባት ንዝሰርሑ ትካላት፡ ጂኦፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ድሕሪ ሕጂ ፍሉይ ፍጻመ ኣይኮነን፤ ክፍሊ ናይቲ ናይ ስራሕ ከባቢ ይኸውን ኣሎ። ካብ ACLED፣ UNHCR፣ ከምኡ’ውን International Institute for Strategic Studies ዝረኸብናዮም ዳታታት ኩሎም ናብ ተመሳሳሊ ኣንፈት እዮም ዘመልክቱ፡ ንጎንጺ ምቅላዕ፣ ምምዝባል፣ ፖለቲካዊ ዓመጽ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝበጽሕ ጽልዋ ኣብ ዓለምለኸ ደረጃ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ACLED ከም ዝሕብሮ፡ ኣብ መላእ ዓለም ካብ ሽዱሽተ ሰባት ዳርጋ እቲ ሓደ ሕጂ ኣብ ኩነታት ጎንጺ ይቃላዕ ኣሎ፡ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝፍጸም ናይ ዓመጽ ተግባራት ድማ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ተራእዩ ናብ ዘይፈልጥ ዝለዓለ ደረጃ በጺሑ ኣሎ። እዚ ሳዕቤናት’ዚ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ፣ ዩሬሽያ፣ ኣፍሪቃ፣ ከምኡ’ውን ብዝያዳ ኣብ ደቡብ ምብራቕ እስያ ብግህዶ ይርአ ኣሎ። ካብ ዞባዊ ኲናታትን ዕልዋታትን ጀሚሩ ክሳብ ብመንግስቲ ዝእወጁ ምዕጻዋት፡ ምዝንባል መሰረተ ልምዓት፡ ከምኡ’ውን ናይ ርክብ ቀይድታት፡ ተለዋዋጥነት ንመንግስታትን ህዝብታትን ጥራይ ዘይኮነስ—ኣብ ውሑስ ርክብ ዝምርኮሱ ንግዳዊ ትካላት፡ መድረኻት፡ ከምኡ’ውን ተሳገርቲ-ዶብ ውድባት እውን ይጸልዎም ኣሎ።

ንርክብ ምዕላም ሕጂ ክፍሊ ናይቲ ናይ ጎንጺ ዕድመ-ዑደት ኮይኑ ኣሎ፡ ዘመናዊ ጎንጺ ብሓንሳእ ዘጋጥም ሳሕቲ እዩ። ብደረጃታት እዩ ዝምዕብል፡ ፖለቲካዊ ወጥሪ፣ ተቓውሞታት፣ ምዝሓል መርበብ ሓበሬታ፣ ሳንሱር፣ ከባብያዊ ምዕጻዋት፣ ምብስባስ መሰረተ ልምዓት፣ ከምኡ’ውን ንጡፍ ጎንጺ ክኸውን ይኽእል። ኣብቲ ብምሉኡ ዕድመ-ዑደት፡ መርበባት ርክብ መብዛሕትኡ ግዜ ካብቶም ቀዳሞት ዝጽለዉ ስርዓታት እዮም። ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ወይ ዞባታት ዝሰርሑ ትካላት፡ ናይ ክላውድ ኣገልግሎታት ብተደጋጋሚ ዘይርከበሉ፡ ናይ መልእኽትን ምትሕብባርን መድረኻት ዝዝሕለሉ፡ ዘይርጉእ ምምልላስ መርበብ (routing) ንስርሒታት ዝጸልወሉ፡ ከባብያዊ ምጽራይ ንመተግበሪታትን APIsን ዘተዓናቕፈሉ፡ ከምኡ’ውን ኩነታት መርበብ ሓበሬታ ብተለዋዋጥን ዘይግመትን መንገዲ ዝቕየረሉ ከባቢታት ብዝያዳ የጋጥሞም ኣሎ።

ኢንተርነት ይበታተን ኣሎ፡ ባህላዊ መሰረተ ልምዓት ኣብ ግምት ናይ ምርግጋእ ዝተሃንጸ እዩ ነይሩ። ናይ ሎሚ ዝተመቓቐለ ናይ ኢንተርነት ከባቢ ግን ካልእ ነገር ይሓትት፡ ማለት ጽንዓት ብቐጥታ ኣብቶም መተግበሪታትን ኣገልግሎታትን ባዕሎም ክቕረጽ ኣለዎ። እቲ ዓለምለኻዊ ኢንተርነት ካብ ሓደ ዝተወሃሃደ መርበብ ወጺኡ፡ ብሃገራዊ ሕግታት፡ ዲጂታላዊ ልኡላውነት፡ ዞባዊ ጎንጺ፡ ከምኡ’ውን ከባብያዊ ፖለቲካዊ ቀዳምነታት ዝተቐረጹ ብዝያዳ ዝተቖጻጸሩ ዲጂታላዊ “ደሴታት” ናብ ምዃን ቀጻሊ ይምዕብል ኣሎ። እዚ ምምቕቓል እዚ ንነፍሲ ወከፍ ተሳጋሪ-ዶብ ትካል ይጸልዎ—ብሎጂስቲክስ፣ SaaS፣ ፋይናንስ፣ ሚድያ፣ ርክባት፣ IoT፣ ወይ ኣገደስቲ መሰረተ ልምዓታት ይኹን። ኣብ ሓደ ዞባ ብዘይ ገለ ጸገም ዝሰርሑ ኣገልግሎታት፡ ኣብ ካልእ ዞባ ብዘይ ብዙሕ መጠንቀቕታ ክዳኸሙ ወይ ምሉእ ብምሉእ ከቋርጹ ይኽእሉ እዮም። ትካላት ኣብ ክላውድ ዝተመርኮሳ ብምዃነን ጥራይ ቀጻሊ ዓለምለኻዊ ተበጻሕነት ከም ዘለወን ድሕሪ ሕጂ ክግምታ ኣይክእላን እየን። እቲ ናይ ስርሒት ብድሆ ንጹር ይኸውን ኣሎ፡ ኣብዚ ብተለዋዋጢ መንገዲ ዝቕየር ዘሎ ናይ ኢንተርነት ገጽ ከመይ ጌርካ ቀጻልነት ትሕሉ?

Forge ከም ተወሳኺ ናይ ጽንዓት ደርቢ፡ Psiphon Forge ንኣዚ እናተቐልቀለ ዝመጽእ ዘሎ ሓቂ ብፍሉይ ዝተዳለወ እዩ። Forge ነቲ ዘሎ መሰረተ ልምዓት ኣብ ክንዲ ዝትክእ፡ ብቐጥታ ኣብ መተግበሪታት፡ ኣገልግሎታት፡ ከምኡ’ውን መድረኻት ዝተሰረተ ተወሳኺ ናይ ጽንዓት ደርቢ ኮይኑ የገልግል። ኣብ ዘይርጉእ፣ ዝደኸመ፣ ዝተዓገተ፣ ወይ ውድድር ዘለዎ መርበባት ሓበሬታ ስርሑ ዝቕጽል ተዓጻጻፊ፣ ብዙሕ-ፕሮቶኮል ርክብ የኽእል። እዚ ኣብ እዋን ንጡፍ ጎንጺ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብቲ ብምሉኡ ናይ ተለዋዋጥነት ዕድመ-ዑደት ኣገዳሲ እዩ—ዘይምርግጋእ ቅድሚ ምብድሃሉ፡ ኣብ እዋን ዝለዓለ ወጥሪ፡ ብምዝንባል መርበብ ሓበሬታን ሳንሱርን ኣቢሉ፡ ከምኡ’ውን ኣብ እዋን ምሕዋይን ናብ ንቡር ምምላስን። በዞም መድረኻት እዚኦም ቀጻልነት ዝሕልዉ ትካላት ዓቢ ናይ ስርሒት ብልጫ ይረኽቡ። ርክብ ክፍቲ ኮይኑ ይቕጽል። ዳታ ምውሓዙ ይቕጽል። ኣገልግሎታት ተበጻሕቲ ኮይኖም ይጸንሑ። እሙንነት ብዝያዳ ኣብ ዘድልየሉ እዋን ዓማዊልን መሻርኽትን እምነቶም ይዕቅቡ።

ጽንዓት ስትራተጅያዊ እዩ፡ ኣብ ዓለም ናይ ጎንጺ ተለዋዋጥነት እናወሰኸ ምስ ከደ፡ ጽኑዕ ርክብ ካብ ቴክኒካዊ ምምሕያሽ ናብ ስትራተጅያዊ ናይ ንግዲ ዓቕሚ ይቕየር ኣሎ። ኣቐዲሞም ዝዳለዉ ትካላት ኣብ ዘይርጉእ ከባቢታት ብቐጻልነት ንምስራሕ ዝሓሸ ዕድል ክህልዎም እዩ፣ እቶም ኣብ ልሙድ መሰረተ ልምዓት ጥራይ ዝምርኮሱ ግን ግዳይ ምምቕቓል፣ ምዝንባልን ዘይምርግጋእን ናይ ምዃን ሓደጋ ኣለዎም። ኩነታት ካብ ጎንጺ-ዘይብሉ ናብ ንጡፍ ጎንጺ ብቕልጡፍ ክቕየረሉ ኣብ ዝኽእል ዓለም፡ ጽንዓት ድሕሪ ሕጂ ከም ድላይካ ዝውሰድ ተወሳኺ ነገር ተገይሩ ክርአ ኣይክእልን እዩ። ንተሳገርቲ-ዶብ ስርሒታት ቀንዲ ጠለብ ይኸውን ኣሎ።