Indiyaa keessatti, daddabarsi dijitaalaa sadarkaa ajaa'ibsiisaadhaan socho'a. Itti fufiinsi netwoorkii keessaniis akkasuma ta'uu danda'a.

Kaffaltiin Dijitaalaa Amma Qaama Bu'uura Misoomaati... Hindii keessatti, daldalli toora interneetii guddachaa qofa hin jiru, sadarkaa olaanaadhaan guddachaa jira. Unified Payments Interface (UPI) Hindii bara baajataa FY2025–26 keessatti daddabarsa maallaqaa biliyoona 241 ol gatii tilmaamaan ₹314 tiriliyoona qabu raawwateera, kunis hamma daddabarsa maallaqaa waggaa irraa gara waggaatti dhibbeentaa 30% biroon kan dabaledha. UPI amma daddabarsa kaffaltii dijitaalaa Hindii keessaa gara 84% kan qabatu yoo ta'u, baankonni 700 ol sirnicharratti hirmaataniiru.^1,2 Kunis qunnamtiin sararaa daldala guyyaa guyyaa waliin caalaatti walitti hidhamaa dhufuu isaa agarsiisa.

... Akkasumas Bu'uurri Misoomaa yeroo hunda hin argamu. Hindiin citiinsa sarara qunnamtii bifa walfakkaatuun hin mudattu. Biyyattii keessaa kireen baay'een guutummaatti walitti hidhamee hafuu kan danda'u ta'us, interneetiin mobaayilaa akka hin eegamnetti naannoo, aanaa yookiin hawaasa murtaa'e keessatti addaan cituu danda'a.⁴

Dhugumatti akka Internet Society jedhutti, Hindiin bara 2019 irraa eegalee biyyoota hunda caalaa cufiinsa interneetii galmaa'e kan dabarsite yoo ta'u, keessumaa daldaloota daddabarsa elektirooniksiirra abdatan akka dhiibbaaf saaxilamaniitti adda baasa.³

Kanaaf Of Gaafadhaa: Akka dhiyeessaa FinTech tokkootti, carricha argu dandeessu. Garuu isa fayyadamuu dandeessuu?

Diinagdee dijitaalaa keessatti, teessumni lafaa sababa kufaatii hin ta'u. Maamiltoonni daangeffama interneetii naannoo akka dhimma imaammataatti hin ilaalan, akka tajaajilli addaan cituu aarsu tokkootti argu. Citiinsi sarara qunnamtii naannoo illee maamiltoota fi hojiirratti dhiibbaa guddaa qabaachuu danda'a. Bal'ina daddabarsa maallaqaa Hindii keessatti, kun qormaata dhiyeessii tajaajilaa cimaa uumuuf dandeettii qaba.

Forge waliin, tajaajilli keessan hojjechuu itti fufa. Psiphon Forge itti-fufiinsa sarara qunnamtii madaqaa kallattiin appilikeeshinii keessatti galcha. Tiraafikni filatame yommuu daandiiwwan baramoon calalaman, suuta jedhaman yookiin haala biraatiin miidhamanitti karaa ifa ta'een sarara brootookoolii-hedduu Psiphon fayyadamuu danda'a, yeroo kanatti laayibirariin Forge bu'uuraa haalli sarara qunnamtii jijjiiramuu wajjin guddachuu itti fufa.

Bal'inaaf Kan Ijaarame, Hojjechuuf Kan Uumame. Hindiin naannoo-qunnamtii kaffaltii dijitaalaa addunyaarratti milkaa'an keessaa isa tokko ijaarteetti. Carraan dhiyeessitoota FinTech amma maamiltoota toora interneetiitti fiduu qofa miti, yeroo qunnamtiin sarara naannoo addaan citu tajaajilli akka itti fufu gochuudha.

Sadarkaa bal'ina kanaatti, dhimmoonni darbee-darbee mul'atan sun amma dhimmoota darbee-darbee ta'uu dhiisaniiru.

Wabiiwwan & Maddoota

1. Mootummaa Hindii, Ministeera Faayinaansii / National Payments Corporation of India. UPI Waggoota 10 Boonsaa Xumuree, Diinagdee Dijitaalaa Hindii Utubuudhaan, Pilaatfoormii Kaffaltii Yeroo-Qabatamaa Addunyaarratti Isa Guddaa Ta'ee Bahe (2026). Bara baajataa FY2025–26 keessatti hamma daddabarsa waggaa UPI daddabarsa kiliyoona 24,162 (crore) tilmaamaan ₹314 lakh crore ta'u, guddina daddabarsa waggaa irraa gara waggaatti 30.0%, fi baankonni 703 Bitootessa 2026 tti UPI irratti kallattiin kan hojjetan ta'uu gabaasa.
2. National Payments Corporation of India (NPCI). Istaatistiksii Naannoo-Qunnamtii UPI. Daataa yeroo hunda maxxanfamu kan hamma daddabarsa UPI, gatii, baankota hirmaatan, fi qoodama P2P/P2M.
3. Internet Society. Gabaasa Imaammataa: Cufiinsa Interneetii (2025). Balaawwan cufiinsaa Internet Society Pulse irratti hordofaman akka agarsiisanitti, Hindiin bara 2019 irraa eegalee cufiinsa interneetii galmaa'an hedduu kan dabarsite ta'uu fi daldaloota daddabarsa elektirooniksiirra daran abdatan akka dhiibbaa cimaaf saaxilamaniitti adda baasa.
4. Access Now & Gamtaa #KeepItOn. Bara 2025 Keessatti Cufiinsa Interneetii: Cunqursaan Dabalaa Dhufe Mormii Addunyaatiin Wal Mudate (2026). Biyyoota 52 keessatti cufiinsa rikkardii ta'e 313, kanneen keessaa 65 Hindii keessatti naannolee fi bulchiinsota gamtaa 12 tuqan, irra caalaan isaanii sadarkaa naannoo, aanaa yookiin kutaa biyyaatti kan murtaa'an galmeessa.