အီရန်ပြည်သူများအတွက် ပုံမှန်အခြေအနေသစ်: နိုင်ငံတော်အဆင့် ဆက်သွယ်ရေးဖြတ်တောက်မှုအပေါ် လူထုတစ်ရပ်လုံးအတိုင်းအတာဖြင့် တုံ့ပြန်မှု

15/5/2018 - 10 မိနစ် ဖတ်ရန်

မွမ်းမံထားသည်: 26/9/2021

၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း နိုင်ငံအတွင်း အပြောင်းအလဲများ ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုသည့် ဆန္ဒပြမှုများ အီရန်တစ်ဝန်းတွင် အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အစိမ်းရောင်တော်လှန်ရေးဟု လူသိများသော ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဆန္ဒပြမှုများနှင့်မတူဘဲ ဤလူထုမငြိမ်သက်မှုတွင် ယခင်က မည်သည့်နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံလှုပ်ရှားမှုနှင့်မျှ ပတ်သက်မှုမရှိခဲ့ဖူးသည့် အီရန်နိုင်ငံသား အများအပြား ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်အစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း Telegram နှင့် Instagram တို့ကို ပိတ်ပင်ကန့်သတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤအက်ပ်များကို အသုံးပြုနိုင်ရန်နှင့် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် အီရန်အသုံးပြုသူများသည် Psiphon ကဲ့သို့သော ကိရိယာများဆီသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါဆန္ဒပြမှုများနှင့် အသုံးပြုသူဦးရေ ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာမှုအပေါ် ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ သိရှိနိုင်ရန် Psiphon သည် ဆန္ဒပြမှုမတိုင်မီ၊ ဖြစ်ပွားနေစဉ်နှင့် ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ကွန်ရက်ဒေတာများကို စုဆောင်းဆန်းစစ်ခဲ့သည်။ ဤဒေတာများကို အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးအခြေအနေများအပေါ် နားလည်သဘောပေါက်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်နိုင်မှုနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်တို့သည် အီရန်လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးအပေါ် မည်သို့အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်ကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ လေ့လာထားသည်။ အဆုံးစွန်အားဖြင့် ဤအင်တာနက်ပိတ်ပင်မှု ဖြစ်ရပ်သည် အီရန်တွင် အင်တာနက်နှင့် အသုံးပြုခွင့်ရရှိမှု၏ အရေးပါပုံကို သက်သေပြခဲ့ပြီး အီရန်ဆင်ဆာစနစ်၏ တိုးတက်လာသော နည်းပညာစွမ်းဆောင်ရည်များနှင့် နယ်ပယ်အတိုင်းအတာကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့သည်။

အဓိက တွေ့ရှိချက်များ

၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အရှေ့မြောက်ပိုင်းမြို့ဖြစ်သော မာရှတ်ဒ်တွင် ဆန္ဒပြမှုများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အနီးနားရှိ နေရှာဘူရ်နှင့် ကာရှမာရ်မြို့များတွင်လည်း အသေးစားဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကနဦးတွင် စီးပွားရေးအခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု၊ ဟာဆန် ရူဟာနီ၏ သမ္မတသက်တမ်းနှင့် အီရန်၏ ပြည်ပပဋိပက္ခများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေမှုစသည့် လူမှုရေးပြဿနာများအထိ လွှမ်းခြုံလာခဲ့သည်။ အချို့သော ဆန္ဒပြသူများသည် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီကိုပင် တိုက်ရိုက်ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ရက်များတွင် ဤလှုပ်ရှားမှုသည် ပြည်နယ်အားလုံးနီးပါးတွင် ဆန္ဒပြမှုများနှင့်အတူ အီရန်တစ်ဝန်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ အသေးစားမြို့ အများအပြားတွင်လည်း ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ယခင်က မည်သည့်ဖွဲ့စည်းထားသော အတိုက်အခံအဖွဲ့နှင့်မျှ တရားဝင် သို့မဟုတ် ကြိုတင်ပတ်သက်မှုမရှိခဲ့သည့် အီရန်နိုင်ငံသား အများအပြား ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့တော် တီဟီရန်တွင်လည်း ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့အထိ နေ့စဉ် ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဆန္ဒပြမှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်အစိုးရနှင့် အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) တို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းလမ်းအရပါ အင်အားသုံး၍ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤလှုပ်ရှားမှုသည် ကျေးလက်ဒေသများတွင် အဓိကဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းကြောင့် IRGC တပ်ဖွဲ့များအနေဖြင့် ဆန္ဒပြမှုများကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ထိန်းချုပ်ရန် ပိုမိုခက်ခဲခဲ့ပြီး လှုပ်ရှားမှုကို ငြိမ်သက်သွားစေရန် အီရန်အစိုးရသည် အင်တာနက်နှင့် အက်ပ်များကို ပိတ်ဆို့သည့်နည်းလမ်းသို့ ကူးပြောင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆန္ဒပြသူ အများအပြား ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အချို့မြို့များတွင် ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲရန် မျက်ရည်ယိုဗုံးများ၊ မီးသတ်ပိုက်ကြီးများနှင့် အခြားနည်းဗျူဟာများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။¹² ဆန္ဒပြမှုစတင်ပြီး သုံးရက်မြောက်ဖြစ်သော ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အီရန်အစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း လူကြိုက်အများဆုံး မက်ဆေ့ဂျ်ပို့အက်ပ်နှင့် လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းများဖြစ်ကြသည့် Telegram နှင့် Instagram နှစ်ခုစလုံးကို အသုံးပြုခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ Psiphon နှင့် အခြားသော ဆင်ဆာကျော်လွှားရေး နည်းပညာများကြောင့် အီရန်နိုင်ငံသားများသည် ချိတ်ဆက်နိုင်ခဲ့ကြပြီး ဤဆိုက်များမှတစ်ဆင့် သတင်းအချက်အလက် မျှဝေခြင်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဆန္ဒပြမှုများ၏ နောက်ကွယ်မှ အကြောင်းရင်းများ

စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ ဖြေလျှော့ပေးခြင်းကြောင့် အကောင်းမြင်မှုအချို့ ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံသားများသည် စီးပွားရေးအခက်အခဲဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံစားခဲ့ကြရသည်။ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း အီရန်၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းသည် ထုတ်လုပ်မှု ၆၂% မြင့်တက်လာကာ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သော်လည်း စီးပွားရေးသက်သာချောင်ချိမှုသည် ၃.၃% ခန့်သာ တိုးတက်မှုရှိခဲ့သည့် အခြားသော စီးပွားရေးကဏ္ဍများဆီသို့ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့မသွားခဲ့ပေ။³ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ဇူလိုင်လအတွင်း ၁၂.၄% မှ ၁၂.၆% သို့ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၁၂% ဝန်းကျင်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။⁴

လင့်ခ်မျှဝေသည့် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုဖြစ်သော Balatarin မှ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အီရန်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ၏ စစ်တမ်းတစ်ခုတွင် စီးပွားရေးပြဿနာများနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများသည် ဆန္ဒပြမှုများ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများဖြစ်ကြောင်း လူတစ်ဦးချင်းစီက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုတို့သည် အီရန်မိသားစုများအတွက် အရေးအကြီးဆုံး ဦးစားပေးပြဿနာဖြစ်ပြီး ယင်းနောက်တွင် နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများ ပါဝင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤစိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဆန္ဒပြသူများ၏ ကြွေးကြော်သံများတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်- "အလွဲသုံးစားမှုတွေ လျော့ကျသွားရင် ငါတို့ရဲ့ ပြဿနာတွေ ပြေလည်သွားလိမ့်မယ်!", "တိုင်းသူပြည်သားတို့ ထွက်လာကြ၊ မင်းတို့ရဲ့ အခွင့်အရေးတွေအတွက် အော်ဟစ်တောင်းဆိုကြ!", နှင့် “လူငယ်တွေ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်နေချိန်မှာ မိုလာတွေက စားပွဲနောက်မှာ ထိုင်နေကြတယ်!”^5.

ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် သမ္မတ ရူဟာနီသည် အလုပ်အကိုင်ရရှိမှုနှင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု အပါအဝင် စီးပွားရေးဖိအားများကို လျှော့ချပေးမည်ဟု ကတိပြုထားသည့် ဘတ်ဂျက်မူကြမ်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤအတော်အတန် သဘောထားတင်းမာသည့် ဘတ်ဂျက်ကို ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုရန်အတွက် လွှတ်တော် (Majlis) သို့ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း ဆန္ဒပြမှုများ မဖြစ်ပွားမီ Psiphon ကွန်ရက်ပေါ်တွင် အီရန်နိုင်ငံသားများ၏ လူမှုမီဒီယာ အသုံးပြုမှု သိသိသာသာ တိုးတက်လာသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အသုံးပြုမှုသည် ပျမ်းမျှ ၂ တာရာဘိုက် (TB) မှ ၆ TB အထိ သုံးဆ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အသုံးပြုမှုသည် ၁၈ TB သို့ ရောက်ရှိကာ ထပ်မံ၍ သုံးဆတိုးလာခဲ့သည်။ လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒမပြမီတွင် အီရန်နိုင်ငံသား အများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ မကျေနပ်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ရန် လူမှုမီဒီယာသို့ ကူးပြောင်းလာကြသဖြင့် ဤသို့ တိုးတက်လာခြင်းသည် လာမည့် မငြိမ်သက်မှုများကို ညွှန်ပြနေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

အီရန်ရှိ ဆင်ဆာစနစ်

အီရန်နိုင်ငံအတွင်း အွန်လိုင်းအကြောင်းအရာများကို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်းကို အစိုးရ၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့်များတွင် စနစ်တကျ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီသည် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအသီးသီးမှ အဖွဲ့ဝင် ၁၇ ဦးနှင့် ခါမေနီကိုယ်တိုင် ခန့်အပ်ထားသော နောက်ထပ် အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဆိုက်ဘာအာကာသဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (SCC) ကို ဖွဲ့စည်းရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်း အွန်လိုင်းအကြောင်းအရာများကို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းရန် ဗဟိုအေဂျင်စီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။⁷ စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် ခါမေနီသည် ထိုစဉ်က သမ္မတဖြစ်သူ အမာဒီနီဂျက်ဒ်အား ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူရန် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း⁸ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး⁹ ယခင်က ရှိပြီးသားဖြစ်သော သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ၊ ပြန်ကြားရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဖလှယ်မှုဆိုင်ရာ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဆင့်မြင့်ကောင်စီ (AFTA) တို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သည့် အာဏာများကို SCC ၏ လက်အောက်သို့ စုစည်းပေးခဲ့သည်။¹⁰

အီရန် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ (ISPs) အားလုံးသည် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာအောက်ရှိ ထိခိုက်နစ်နာစေသောအကြောင်းအရာများ သတ်မှတ်ရေးကော်မတီမှ ချမှတ်ထားသော ဆင်ဆာမူဝါဒများကို လိုက်နာကျင့်သုံးစေသည့် အီရန်ဆက်သွယ်ရေးထိန်းသိမ်းကြပ်မတ်ရေးအာဏာပိုင် (CRA) ၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်အောက်တွင် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ၎င်းသည် SCC ၏ ဦးဆောင်မှုများကို အထောက်အကူပြုသည့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆင်ဆာမူဝါဒများ အကောင်အထည်ဖော်မှုကို ကြီးကြပ်သည်။ ထိုသို့သော ဆောင်ရွက်ချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

တစ်ကိုယ်ရေ အိမ်သုံးအသုံးပြုသူ လှိုင်းနှုန်း (bandwidth) ကို တစ်စက္ကန့်လျှင် ၁၂၈ ကီလိုဘိုက် (kb/s) သို့ ကန့်သတ်ခြင်း။

ဒိုမိန်းအမည်ဝန်ဆောင်မှု (DNS) မေးမြန်းမှုများကို လမ်းကြောင်းလွှဲခြင်း၊ ၎င်းသည် အချို့သော DNS တောင်းဆိုမှုများကို ပိတ်ပင်ထားသော ဒိုမိန်းများအတွက် ရည်ရွယ်သည့် ထရပ်ဖစ်များကို စွန့်ပစ်ရန် တွင်းနက် (black hole) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သော ဒေသတွင်း IP လိပ်စာအတုများဖြင့် တုံ့ပြန်စေသည်။

ကိုယ်ကျင့်တရားပျက်ပြားစေသည်ဟု ယူဆနိုင်သော သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် စီးပွားရေး မငြိမ်သက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အကြောင်းအရာများပါသည့် ဆိုက်များသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည့် သော့ချက်စကားလုံးများအတွက် အင်တာနက် ပက်ကတ်ခေါင်းစီးများနှင့် URL များကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အဆိုပါထရပ်ဖစ်များကို ခြယ်လှယ်ခြင်း။

အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး မငြိမ်သက်မှုကာလများတွင် ISP များသည် သီးခြားဆိုက်များ သို့မဟုတ် အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေး ပရိုတိုကောများ သို့မဟုတ် ထရပ်ဖစ်အားလုံးအတွက် အမြန်နှုန်းကို လျှော့ချပစ်ခြင်း (throttle ပြုလုပ်ခြင်း)။¹¹

ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှုများ (man-in-the-middle attacks) ပြုလုပ်ရန် လူကြိုက်များသော ဆိုက်များ၏ ဝဘ်လက်မှတ်များကို အစိုးရက အတုပြုလုပ်ခြင်း။¹²

ရိုးရာဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု နည်းလမ်းများကို အီရန်ကွန်ရက်တစ်လျှောက်တွင် ထည့်သွင်းထားပြီးဖြစ်သည်။ ဝဘ်ဆိုက်ပိုင်ရှင်များသည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အစ္စလာမ္မစ်လမ်းညွှန်မှုဝန်ကြီးဌာနတွင် မှတ်ပုံတင်ရန် လိုအပ်ပြီး မဟုတ်ပါက ပိတ်ဆို့ခံရမည့် အန္တရာယ်ရှိသည်။ မငြိမ်မသက်ဖြစ်စေနိုင်သော အကြောင်းအရာများကို တင်သည့် ဝဘ်ဆိုက်ပိုင်ရှင်များနှင့် သာမန်နိုင်ငံသားများသည် တရားဝင် ဖယ်ရှားပေးရန် တောင်းဆိုမှုများကို လက်ခံရရှိကြသည်။ အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့သည် အကြောင်းအရာများကို ဖယ်ရှားရန် သို့မဟုတ် ချန်နယ်များကို အပြီးအပိုင်ဖျက်ပစ်ရန် တွန်းအားပေးသည့်အနေဖြင့် Telegram ချန်နယ်စီမံခန့်ခွဲသူများကို ပုံမှန်ဖမ်းဆီးလေ့ရှိသည်။ သတင်းဆိုက်များသည် နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်ကဲ့သို့သော အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကြောင်းအရာများကို မည်သို့သတင်းတင်ဆက်သင့်ကြောင်း သတိပေးချက်များ ပေးပို့ခံရသည်။ ဤလုပ်ရပ်များအားလုံးသည် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းမှ ရှောင်ရှားရန်အတွက် သိသာထင်ရှားသော မိမိကိုယ်ကို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်းဆီသို့ ဦးတည်စေသည်။¹³ ထို့ပြင် CRA သည် အီရန်တစ်ဝန်းရှိ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များကို ကွဲပြားစုံလင်စေရန်နှင့် တိုးချဲ့ရန် မူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သဖြင့် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဆင်ဆာဖြတ်တောက်နိုင်စွမ်းသည် ပိုမိုပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြမှုများအပေါ် ဆင်ဆာပြုလုပ်သူများ၏ တုံ့ပြန်မှု

ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အီရန်၏ ပြန်ကြားရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဝန်ကြီး မိုဟာမက်-ဂျာဗတ် အာဇာရီ ဂျာဟရိုမီက @amadnews အမည်ရှိ Telegram ချန်နယ်တစ်ခုကို ဖယ်ရှားပေးရန် Telegram တည်ထောင်သူ ပါဗယ် ဒူရော့ဗ်ထံ Twitter မှတစ်ဆင့် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။ Telegram သည် အကြမ်းဖက်စကားလုံးများ အသုံးပြုမှုကြောင့် အဆိုပါချန်နယ်ကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့သည်။ အီရန်တွင် Twitter သည် ပိတ်ပင်ထားသော ပလက်ဖောင်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ဂျာဟရိုမီက အီရန်နိုင်ငံသားအားလုံးအတွက် Twitter ကို အသုံးပြုခွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုထားသည်ကို သတိပြုသင့်သည်။ အီရန်တာဝန်ရှိသူများအနေဖြင့် ဤပိတ်ပင်ထားသော လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် မဆန်းသော်လည်း၊ ဤကိစ္စတွင် အစိုးရက ခွင့်ပြုထားဆဲဖြစ်သော်လည်း အပြင်းအထန် စောင့်ကြည့်ခံနေရသည့် လူကြိုက်များသော အက်ပ်တစ်ခုပေါ်ရှိ အကြောင်းအရာများကို ဖယ်ရှားပေးရန် တောင်းဆိုမှုအား လူသိရှင်ကြား ပြောဆိုရန်အတွက် ၎င်းကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းမှာ အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းသည်။ Telegram သည် နောက်ထပ် အကြောင်းအရာဖယ်ရှားပေးရန် တောင်းဆိုမှုများကို လိုက်နာရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး အဆိုပါချန်နယ်များသည် အမှန်တကယ်တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြရန်အတွက်သာ ပလက်ဖောင်းကို အသုံးပြုနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အီရန်အစိုးရသည် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် Telegram အက်ပ်နှင့် ဝဘ်မျက်နှာပြင်သို့ သွားသော ထရပ်ဖစ်များကို ပိတ်ဆို့ရန် အီရန် ISP များကို ညွှန်ကြားခဲ့သည်။¹⁴ ထိုနေ့တွင်ပင် လူကြိုက်များသော ဓာတ်ပုံနှင့် ဗီဒီယိုမျှဝေသည့် အက်ပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် Instagram ကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ Instagram ကို ပိတ်ပင်ထားမှုသည် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး Telegram ကို ပိတ်ပင်ထားမှုသည် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။

ဤကာလအတွင်း အီရန်နိုင်ငံသားများသည် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြီး ကျော်လွှားရေးဆော့ဖ်ဝဲလ်များမှတစ်ဆင့် ဤပလက်ဖောင်းများနှင့် အခြားပလက်ဖောင်းများကို ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုစလုံးတွင် ဆက်လက်ပါဝင်ပတ်သက်မှုရှိနေခြင်းနှင့် တိုးပွားလာခြင်းတို့က ယင်းကို သက်သေပြနေသည်။ ကနဦးတွင် အသုံးပြုမှု အနည်းငယ်ကျဆင်းသွားခဲ့သော်လည်း အီရန်တွင် Telegram ပေါ်ရှိ ပို့စ်များနှင့် ကြည့်ရှုမှုအရေအတွက်သည် ပိတ်ဆို့မှုမတိုင်မီက အဆင့်များသို့ လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားကြောင်း ဒေတာများက ဖော်ပြသည်။ Instagram တွင် အသုံးပြုသူများသည် ပါရှန်ဘာသာစကား သတင်းနှင့် မီဒီယာအကောင့်များဆီသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ BBC Persian သည် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုစလုံးကို အစိုးရက ပိတ်ပင်ထားသော်လည်း ၎င်း၏ Instagram အကောင့်နှင့် Telegram ချန်နယ်မှတစ်ဆင့် ဆန္ဒပြမှုများ၏ ဗီဒီယိုများနှင့် ဓာတ်ပုံများကို ဆက်လက်တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အမှန်တကယ်တွင် BBC Persian ၏ Instagram ဖော်လိုဝါအရေအတွက်သည် နှစ်ပတ်မပြည့်မီ အချိန်အတွင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ယင်းအနက် တစ်ပတ်မှာ အီရန်တွင် Instagram ကို ပိတ်ပင်ထားသည့် အချိန်ဖြစ်သည်။ ယခင်က ထိုဖော်လိုဝါပမာဏ ရရှိရန် အဆိုပါအကောင့်အတွက် ကိုးလခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ အလားတူ ဖြစ်စဉ်မျိုးသည် Radio Farda နှင့် Voice of America-Persian News Network (VOA-PNN) တို့၏ Instagram အကောင့်များတွင်လည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

အီရန်အသုံးပြုသူများ၏ အလေ့အထနှင့် စာရင်းအင်းများ

Psiphon သည် မိုဘိုင်းလ်အတွက်ဖြစ်စေ၊ ဒက်စ်တော့ပ်အတွက်ဖြစ်စေ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကို အသုံးပြုသူများ နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် အသုံးပြုနိုင်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးထားပါသည်။ Psiphon ကို ဒေါင်းလုဒ်လုပ်နိုင်သော အဓိကပလက်ဖောင်း သုံးခုရှိပါသည်- Google Play စတိုး၊ Apple App Store နှင့် အီးမေးလ် အလိုအလျောက်ပြန်ကြားပေးသည့် စနစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါင်းလုဒ်အရေအတွက်သည် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်-

Google Play မှတစ်ဆင့် ၇၆၆,၂၃၅
App Store မှတစ်ဆင့် ၄၅၈,၇၆၈
အလိုအလျောက်ပြန်ကြားပေးသည့် စနစ်မှတစ်ဆင့် ၈၂,၂၈၀

Psiphon တွင် သီးခြားလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များအတွက် ရည်ရွယ်ထားသော သီးသန့် အီးမေးလ် အလိုအလျောက်ပြန်ကြားစနစ်များ ရှိသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် BBC Persian သည် Instagram တွင် ပါရှန်ဘာသာစကားပြော ဖော်လိုဝါများအားလုံးအတွက် သတိပေးချက်တစ်ခု တင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ အီးမေးလ် အလိုအလျောက်ပြန်ကြားစနစ်မှတစ်ဆင့် Psiphon ကို ဒေါင်းလုဒ်လုပ်နည်း လမ်းညွှန်ချက်ပေးခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်ရက်လျှင် Psiphon ဒေါင်းလုဒ် ၆၀ ခန့်သာ ရှိသော BBC Persian သည် Psiphon ဒေါင်းလုဒ် ၆၀,၆၉၅ ခုအထိ တာဝန်ယူပေးခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လူများထံသို့ အင်တာနက်အသုံးပြုခွင့် သေချာစေရန် လိုအပ်သော အရေးပါသည့် ဆက်ဆံရေးများစွာအနက် ဥပမာတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။

Google Play တွင် Psiphon သည် ဆန္ဒပြမှုအတွင်း အီရန်၌ ဒေါင်းလုဒ်အများဆုံးပြုလုပ်ခံရသည့် အက်ပ်အဖြစ် ပြသခဲ့ပြီး ပြိုင်ဘက်ကိရိယာများသည် အသုံးပြုသူများအတွက် ထိရောက်မှုမရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များတွင် တက်လိုက်ကျလိုက် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ VPN များနှင့် ဆင်ဆာကျော်လွှားရန် အသုံးပြုသည့် peer-to-peer ဆော့ဖ်ဝဲလ်တစ်ခုဖြစ်သော Lantern ကဲ့သို့သော အခြားကျော်လွှားရေးကိရိယာများအတွက် အက်ပ်များသည် Twitter တွင် ဖော်ပြခဲ့ကြသလို အဆိုပါအက်ပ်များမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်မှုများသည် စိတ်မချရခြင်း သို့မဟုတ် နှေးကွေးခြင်းတို့ကြောင့် ဇယားများတွင် အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ Psiphon သည် နှစ်ပတ်ကျော်ကြာ Google Play တွင် အီရန်၌ နံပါတ်တစ်အက်ပ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။ Psiphon သည် အသုံးပြုသူဦးရေ အဆက်မပြတ် တိုးတက်လာသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရရုံသာမက ဤတိုးတက်မှုသည် အခြားကိရိယာများထက် များစွာပိုမိုကြီးမားသော အတိုင်းအတာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ Tor ၏ စာရင်းအင်းများကလည်း ဆန္ဒပြမှုများအတွင်း ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာမှုနှင့်အတူ အသုံးပြုမှု တိုးတက်လာသည့် အလားတူ လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ပြသခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤတိုးတက်မှုသည် နေ့စဉ်ချိတ်ဆက်မှု ၁၂,၅၀၀ အောက်တွင်သာ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး Psiphon ၏ ကွန်ရက်သည် ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ တစ်ရက်တည်းမှာပင် ချိတ်ဆက်မှုပေါင်း ၂၈၇,၉၂၅,၁၀၆ ခုကို အထောက်အကူပြုပေးခဲ့သည်။¹⁵

အသုံးပြုသူအသစ်များသည် အက်ပ်ကို ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ရုံသာမက ၎င်းကို တက်ကြွစွာ အသုံးပြုနေကြကြောင်း ကွန်ရက်စာရင်းအင်းများက ပြသနေသည်။ ဆန္ဒပြမှုများတစ်လျှောက်တွင် Psiphon သည် ကွန်ရက်သို့ အသုံးပြုသူအသစ် ၂၂.၂ သန်းကို ထပ်မံဖြည့်တင်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသည့်ကာလအတွင်း ဒေတာလွှဲပြောင်းမှုသည် ၎င်း၏ အနိမ့်ဆုံးအမှတ်တွင် အသုံးပြုသူတစ်ဦးလျှင် တစ်ရက်ကို ၆၁ မီဂါဘိုက် (MB) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အရေးပေါ်ကွန်ရက် တိုးချဲ့မှုကြောင့် Psiphon ကွန်ရက်သည် အသုံးပြုသူတစ်ဦးလျှင် တစ်ရက်ကို ပျမ်းမျှ ၁၂၄ MB လွှဲပြောင်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။ နှိုင်းယှဉ်ချက်တစ်ခုအနေဖြင့် Verizon မှတစ်ဆင့် တစ်လလျှင် ၂ ဂီဂါဘိုက် (GB) အစီအစဉ်အတွက် တစ်လလျှင် ၃၅ ဒေါ်လာ ပေးဆောင်နေရသော အမေရိကန်တစ်ဦးသည် ၎င်းတို့၏ ဒေတာအသုံးပြုမှုကို တစ်လလုံး အညီအမျှ ခွဲဝေသုံးစွဲမည်ဆိုပါက တစ်ရက်လျှင် အများဆုံး ၆၆ MB သာ အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှ မိုဘိုင်းလ်ဒေတာ အစီအစဉ်သည် လစဉ် ၄ GB ဖြစ်ပြီး တစ်ရက်လျှင် ၁၃၃ MB နှင့် ညီမျှသည်။ ဆန္ဒပြမှု ကာလတစ်ခုလုံးအတွင်း ကျွန်ုပ်တို့၏ ကွန်ရက်သည် ၁၉.၅၄ ပီတာဘိုက် (PB) ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ Google မှ နေ့စဉ် လုပ်ဆောင်သည့် ဒေတာပမာဏနှင့် ညီမျှသည်။ Psiphon သည် ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် အမြင့်ဆုံး ဒေတာလွှဲပြောင်းမှုအဖြစ် ၁.၄၄၅ PB ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး ယင်းသည် Facebook ပေါ်ရှိ ဓာတ်ပုံ ၁၀ ဘီလီယံအားလုံး၏ ဒေတာပမာဏနှင့် ညီမျှသည်။

ခြုံငုံသုံးသပ်ရလျှင် ဆန္ဒပြမှုများနှင့် ပိတ်ဆို့မှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် Psiphon ကွန်ရက်ပေါ်တွင် ဒေတာပမာဏ အမြောက်အမြား လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။ ပိတ်ဆို့မှု အများဆုံးဖြစ်ပွားသည့် ကာလများအတွင်း Psiphon ကွန်ရက်၏ အောင်မြင်မှုနှင့် တိုးချဲ့နိုင်စွမ်းသည် ၎င်း၏ မတူကွဲပြားသော အခြေခံအဆောက်အအုံ၊ စုံလင်သော မိတ်ဖက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ဆန်းသစ်သော သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ အဓိကအာရုံစိုက်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ Refraction Networking နှင့် MEEK ကဲ့သို့သော ကျော်လွှားရေး ပရိုတိုကောများကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် Psiphon ၏ ကွန်ရက်သည် ပိုမိုခိုင်မာအားကောင်းလာပြီး ဒဏ်ခံနိုင်စွမ်းရှိလာကာ ၎င်း၏ ရုတ်တရက် ဝန်အားတက်လာမှုကို ထိန်းညှိနိုင်စွမ်းကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။

အီရန်ရှိ Psiphon ၏ “ပုံမှန်အခြေအနေသစ်”

Psiphon သည် ယခုအခါ အီရန်ရှိ “ပုံမှန်အခြေအနေသစ်” တစ်ခုသို့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ဤပုံမှန်အခြေအနေသစ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှာ လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းများ တစ်ခုတည်းသို့ပင် Psiphon ၏ ကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် လွှဲပြောင်းပေးနေသော ဒေတာပမာဏ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ဘယ်ဘက်ရှိ ဂရပ်ဖ်တွင် မြင်တွေ့နိုင်ပြီး ပျမ်းမျှအားဖြင့် လူမှုမီဒီယာ ထရပ်ဖစ် ၁၆ TB ကျော်ကို Psiphon ကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် လွှဲပြောင်းပေးနေကြောင်း ပြသနေသည်။ ၎င်းတွင် Facebook၊ Twitter နှင့် Instagram ကဲ့သို့သော အဓိကပလက်ဖောင်းများ ပါဝင်သည်။

ဤဂရပ်ဖ်တွင် အထူးသဖြင့် YouTube ထက် အီရန်ဗီဒီယိုမျှဝေသည့် ဝန်ဆောင်မှု Aparat ၏ အသုံးများပြားနေမှုသည် အီရန်ရှိ အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့်အတွက် အနာဂတ်ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ညွှန်ပြနေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ Aparat တွင် အကြောင်းအရာများ တင်ရန်အတွက် အသုံးပြုသူများသည် ၎င်းတို့၏ အစစ်အမှန် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို မှတ်ပုံတင်ထားသော အကောင့်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤသည်မှာ တရားဝင်အားဖြင့် အမျိုးသားသတင်းအချက်အလက်ကွန်ရက် (NIN) ဟုခေါ်သော “ဟလာလ်နက်” (halal net) တစ်ခု ထုတ်လုပ်ရန် အီရန်အစိုးရ၏ ပိုမိုကြီးမားသော စီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဤပုံမှန်အခြေအနေသစ်တွင် အီရန်အသုံးပြုသူများ ရင်ဆိုင်နေရသော နည်းပညာဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်များလည်း ပါဝင်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ပထမရက်အနည်းငယ်အတွင်း အီရန်နိုင်ငံသားများသည် အလုပ်ရှင်များက လပေါင်းများစွာ လစာမပေးခြင်းအပေါ် ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် သပိတ်မှောက်မှုများနှင့် ဆန္ဒပြမှုများစွာဖြင့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤသပိတ်မှောက်မှုများသည် ဘတ်စ်ကားဒရိုင်ဘာများနှင့် မီးရထားအလုပ်သမားများ အပါအဝင် လုပ်ငန်းနယ်ပယ်အသီးသီးသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ရှားမှုသည် Psiphon ၏ ကွန်ရက်ပေါ်တွင် ထင်ဟပ်ခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် နေ့စဉ်သီးသန့်အသုံးပြုသူ ပျမ်းမျှ ၃ သန်းမှ ၄ သန်းအထိ ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး မငြိမ်သက်မှုများ ဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် Psiphon သည် အီရန်နိုင်ငံသား အများအပြားအတွက် အဓိကအားထားရာ ဆင်ဆာရှောင်လွှဲရေး ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

နည်းပညာဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်များအတွက်လည်း အလားတူပင် ဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် ဥရောပရှိ အသုံးပြုသူများသည် Telegram ကို အသုံးမပြုနိုင်တော့ပေ။ ထိုနေ့တွင် Psiphon ကွန်ရက်သည် အီရန်မှ ထရပ်ဖစ်များ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး ချိတ်ဆက်မှုပေါင်း ၃ သန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။ ဆင်ဆာပြုလုပ်ခံရသည်ဟု သံသယရှိသဖြင့် အီရန်အသုံးပြုသူများသည် Telegram သို့ ချိတ်ဆက်မှုကို စမ်းသပ်ရန် Psiphon ဆီသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ အီရန်အစိုးရ၏ ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ Telegram ၏ ဝန်ဆောင်မှုတွင် နည်းပညာဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်တစ်ခု ရှိနေကြောင်းကို Psiphon မှတစ်ဆင့် ၎င်းတို့ သိရှိနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဤဖြစ်ရပ်များက အင်တာနက် အသုံးပြုနိုင်ခွင့် မသေချာသည့်အခါများတွင် Psiphon သည် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။

ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော Telegram တိုက်ပွဲ

Telegram သည် အီရန်အစိုးရ၏ ပစ်မှတ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့ပြီး အစိုးရသည် Telegram ကို အပြီးအပိုင်ပိတ်ပင်ရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရတာဝန်ရှိသူများ ဤအက်ပ်ကို အသုံးပြုခြင်းအား တားမြစ်ပြီးနောက်၊ အီရန်တရားစီရင်ရေးဌာနသည် ချက်ချင်းအာဏာတည်စေရန် အီရန် ISP များအားလုံးကို Telegram အား စတင်ပိတ်ဆို့ရန် တရားရုံးအမိန့်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။¹⁶ အီရန်နိုင်ငံသားများအား အစိုးရ၏ တင်းကျပ်သော ထိန်းချုပ်မှုနှင့် စောင့်ကြည့်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်ဟု လူသိများသဖြင့် ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးမပြုကြသော ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေးအက်ပ်များကို အသုံးပြုရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရှေ့နေခြောက်ဦးသည် အီရန်အစိုးရကို တရားစွဲဆိုသည့် မကြုံစဖူးသော တရားဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူမှုအဖြစ် Telegram ပိတ်ပင်မှုကို အဆုံးသတ်ရန် အီရန်ရှိ အစိုးရဝန်ထမ်းများဆိုင်ရာ တရားရုံးသို့ အသနားခံစာ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် Psiphon သည် Telegram Digital Resistance အက်ပ်အတွက် ပေါင်းစည်းပေးရန်နှင့် ကွန်ရက်ထရပ်ဖစ် ပံ့ပိုးပေးရန် အကူအညီတောင်းခံသည့် TelegramDR တီထွင်ဖန်တီးသူများထံမှ ဆက်သွယ်မှုကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ကာလရှည်ကြာ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော Telegram ပိတ်ပင်မှုကို ကြိုတင်မျှော်မှန်းထားသဖြင့် Psiphon တီထွင်သူများနှင့် ပြင်ပဆက်ဆံရေးအဖွဲ့ဝင်များသည် ဧပြီလ ၃၀ ရက် သတ်မှတ်ရက်ကို အောင်မြင်စွာ ပြည့်မီစေရန်နှင့် အီရန်နိုင်ငံသားများအား လုံခြုံသော ဆက်သွယ်ရေးအတွက် ထိရောက်သည့် ကိရိယာတစ်ခု ထောက်ပံ့ပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ရပ်ကို တိုက်ရိုက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် TelegramDR ကို Google Play တွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ဖြန့်ချိပြီးချိန်မှစ၍ အီရန်နိုင်ငံသား ၇၀၀,၀၀၀ ကျော်သည် TelegramDR ကို အားထားအသုံးပြုကြပြီး တစ်ရက်လျှင် ထရပ်ဖစ် ၅ TB ကျော် လွှဲပြောင်းပေးလျက်ရှိရာ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှု ပိတ်ဆို့မှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်းကို ဆန်းသစ်သော ကျော်လွှားရေးနည်းပညာများဖြင့် မလွဲမသွေ တုံ့ပြန်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။

နိဂုံး

၂၀၀၉ ခုနှစ် အစိမ်းရောင်တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံသားများ၏ ဝဘ်နှင့် မိုဘိုင်းလ် အွန်လိုင်းထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုသည် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အမှန်တကယ်တွင် နှစ်ဆကျော် တိုးတက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အရ အင်တာနက်အသုံးပြုသူများသည် အီရန်လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော်ရှိပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် ၁၄% အောက်တွင်သာ ရှိခဲ့သည်။¹⁷ အင်တာနက်အသုံးပြုခွင့်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီး အရည်အသွေးလည်း များစွာတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ယင်းနှင့်အတူ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှုများမှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအထိ အရာအားလုံးအတွက် အီရန်နိုင်ငံသားများ၏ အင်တာနက်အခြေပြု ပလက်ဖောင်းများအပေါ် မှီခိုမှုသည် ပိုမိုကြီးမားလာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံအတွင်း လူမှုမီဒီယာ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည်လည်း လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် သတင်းအဖွဲ့အစည်း အများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ ဖောက်သည်များနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် လူမှုမီဒီယာကို အားထားကြသည်။ ထို့ပြင် လူမှုမီဒီယာသည် အီရန်နိုင်ငံသားများအကြား ဆက်သွယ်ရေးအတွက် ဦးစားပေးနည်းလမ်း ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်လာနေသည်။ ၎င်းကို လူမှုမီဒီယာဆိုက်များဆီသို့ ယခင်ကထက် ဒေတာဘိုက်များ ပိုမိုလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည့် Psiphon ကွန်ရက်ပေါ်တွင် တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဆန္ဒပြမှုများနှင့် ပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ရပ် မတိုင်မီကာလမှ ဆန္ဒပြမှုများ ပြီးဆုံးသည်အထိ Psiphon သည် အသုံးပြုသူအသစ် ၂၂.၂ သန်း ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် နေ့စဉ် ပျမ်းမျှအသုံးပြုသူ တစ်သန်းအထိ တိုးတက်မှုဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်၊ ပိတ်ဆို့မှုမတိုင်မီက Psiphon သည် အီရန်တွင် တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှ အသုံးပြုသူ ၂ သန်းကို အထောက်အကူပြုခဲ့ပြီး ယခုအခါ တစ်ရက်လျှင် အသုံးပြုသူ ၃ သန်းခန့်ကို အထောက်အကူပြုပေးနေသည်။

Psiphon သည် ဤပုံမှန်အခြေအနေသစ်တွင် ဆက်လက်လည်ပတ်နေပြီး နောက်ထပ် ပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားလာပါက ဝန်ဆောင်မှုစွမ်းဆောင်ရည်ကို ထပ်မံတိုးမြှင့်ရန် ပြင်ဆင်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း မည်သည့် ကျော်လွှားရေးကိရိယာအတွက်မဆို ကြီးမားသော လည်ပတ်မှုကုန်ကျစရိတ်များ ရှိနေသည်။ အီရန်ရှိ အသုံးပြုသူများထံ စိတ်ချရသော ချိတ်ဆက်မှုများ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန်အတွက် Psiphon ကဲ့သို့သော ကျော်လွှားရေးကိရိယာများသည် စဉ်ဆက်မပြတ် အထောက်အပံ့ လိုအပ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ဤကိရိယာများကို အသုံးမပြုနိုင်ပါက အီရန်နိုင်ငံသားများသည် အစိုးရကျောထောက်နောက်ခံပြုထားပြီး ထိန်းချုပ်ထားသော ပြည်တွင်း လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းများသို့ ကူးပြောင်းရန် တွန်းအားပေးခံရနိုင်သည်။ အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့်အတွက် အထောက်အပံ့ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် လက်ရှိပရိုဂရမ်ပုံစံများနှင့် အထောက်အပံ့များကို ပြန်လည်မွမ်းမံရန် လိုအပ်ပေလိမ့်မည်။ အဓိကလူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းများ၏ အကြောင်းအရာများကို များစွာသေးငယ်ပြီး ရန်ပုံငွေနည်းပါးသောအဖွဲ့အစည်းများက ပို့ဆောင်ပေးနေရသည့်အတွက် အဆိုပါပလက်ဖောင်းများထံမှ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပံ့ပိုးကူညီမှုများ ပါဝင်သင့်ပါသည်။ ထို့အပြင် အကြောင်းအရာများကို ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခြင်း၊ ဝန်ဆောင်မှုနယ်ပယ်ကို ချဲ့ထွင်နိုင်ခြင်း၊ စွမ်းဆောင်ရည်ပိုမိုကောင်းမွန်စေခြင်းနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည့် နည်းပညာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပိုမိုပြုလုပ်ရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ အီရန်အစိုးရသည် ၎င်း၏ NIN ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အရင်းအမြစ်များကို မြှုပ်နှံထားသဖြင့် အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့် အသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့်လည်း ၎င်း၏ စွမ်းဆောင်ရည်များကို စဉ်ဆက်မပြတ် မြှင့်တင်တည်ဆောက်သွားရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။
--
ရေးသားသူ- Ariel Leuthard နှင့် Jacob Klein

1 “More Students Arrested in Iran as Protests Continue,” Radio Farda, January 2, 2018.

2 Associated Press, “At least 9 killed in Iran overnight as protesters, security forces clash,” retrieved from Politico, January 2, 2018.

3 “Iran’s Economic Outlook,” The World Bank, October 11, 2017.

4 “Iran’s Economic Outlook,” The World Bank, October 11, 2017.

5 Saidi, Mike, “Iranian Anti-Regime Protests and Security Flaws: A Dataset,” Critical Threats Project, American Enterprise Institute, January 12, 2018.

6 “Iran’s Rouhani submits conservative 2018 budget as US tensions overshadow economy,” Reuters, December 10, 2017.

7 “Country Profile: Iran,” Freedom on the Net 2017, Freedom House, 2017.

8 “Iran’s supreme leader calls for new internet oversight committee,” Los Angeles Times, March 7, 2012.

9 “Khamenei consolidates power over Internet policy in hardline council he controls,” Center for Human Rights in Iran, September 14, 2015.

https://www.iranhumanrights.org/2015/09/khamenei-internet-policy-iran/

10 “Country Profile: Iran,” Freedom on the Net 2017, Freedom House, 2017.

11 Gmail ကဲ့သို့သော Google ဝန်ဆောင်မှုများသို့ ချိတ်ဆက်မှုများအပြင် HTTPS၊ SSH နှင့် VPN တာနယ်များ အပါအဝင် သီးခြား ပရိုတိုကောများမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်သည့် ထရပ်ဖစ်များအတွက် ဤသို့ဖြစ်ပွားကြောင်း တင်ပြထားသည်။

12 Simurgh Aryan, Homa Aryan, and J. Alex Halderman, “Internet Censorship in Iran: A First Look,”, Presented as part of the 3rd USENIX Workshop on Free and Open Communications on the Internet,” 2013.

13 “Country Profile: Iran,” Freedom on the Net 2017, Freedom House, 2017.

14 Durov, Pavel, Telegram post, December 31, 2017.

15 “Directly connecting users from Iran,” Tor Project, accessed February 2018.

16 Parisa Hafezi, “Iran’s judiciary bans use of Telegram messaging app: state TV,” Reuters, April 30, 2018.

17 World Bank, “World Development Indicators Dataset: Iran,” retrieved March 2018.

သုတေသန အီရန်Psiphon VPN

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်