Тармактагы ири үзгүлтүктөрдүн шартында, Беларуста 1.76M Psiphon колдонуучусу

Тармактык үзгүлтүктөрдүн фонунда Беларус өз тарыхындагы эң ири массалык нааразылык акцияларын башынан кечирип жаткан.

Журналисттер өлкөдөн маалымат алуу жана таратуу кыйын болуп жатканын кабарлашып,  Psiphon'ду сунушташты. Интернет колдонуучулар Psiphon чектөөлөрдү айланып өтүүгө жөндөмдүү саналуу куралдардын бири экенин белгилешти. Колдонмолор дүкөндөрүн жана Psiphon сайттарын бөгөттөө аракетине карабастан, колдонуучулар программалык камсыздоону электрондук почта жооп бергичи жана  прокси сыяктуу альтернативдүү жайылтуу каналдары аркылуу алышты. Мындан тышкары, беларустук колдонуучулар Psiphon файлдарын Telegram каналдары, хостингделген URL'дер жана ал тургай USB аркылуу таратышты. Psiphon тармагын колдонуу күнүнө эң жогорку чеги 1,76 миллион жигердүү колдонуучуга чейин өстү; 9,5 миллион калкты жана 60% интернеттин жайылышын эске алганда, бул көрсөткүч Беларустагы интернет колдонуучуларынын 30%ын түзөт. 9–17-август аралыгында Беларус боюнча Psiphon аркылуу өткөрүлгөн жалпы өткөрүү жөндөмдүүлүгү 2 петабайттан ашты. Бөгөттөрдү айланып өтүү куралдары маалыматка, ошондой эле негизги байланышка жана кызматтарга эркин жетүү үчүн маанилүү инфраструктура болуп чыкты.

Интернет колдонуучулар, изилдөөчүлөр жана эл аралык байкоочулар бөгөттөөлөрдү, тармактын ишин жана ага тиешелүү айланып өтүү колдонулушун көзөмөлдөө үчүн Psiphon Data Engine көрсөткүчтөр порталын (psix.ca дарегинде жеткиликтүү) колдоно алышты. Айрым булактар өчүрүү мезгилинде Беларуста Psiphon колдонуу көлөмү Ирандагыдан да ашып кеткенин белгилешти.

 

Интернетти коргоо коому жана башка тармактык байкоочулар SSL'ди бөгөттөө үчүн терең пакеттик текшерүү (DPI) технологиясы колдонулуп жатканын, бул трафикте олуттуу көйгөйлөрдү жаратканын аныкташкан. NetBlocks ошондой эле ачкыч сөздөрдү чыпкалоо кеминде 10 000 URL'ди бутага алганын белгиледи. Прагада жайгашкан Qrator Labs Беларустун ичиндеги IPv6 префикстеринин 80% бир убакта үзгүлтүккө учураганын байкап, ылдыйкы автономдуу системаларды (AS) чыпкалоо эл аралык транзитте үстөмдүк кылган эки жогорку ASтин (AS6697 жана AS60280) деңгээлинде жүрүп жатканын билдирген. Компьютердик инциденттерге жооп кайтаруу боюнча улуттук борбордун, Улуттук трафик алмашуу борборунун жана Белтелекомдун расмий билдирүүлөрүндө үзгүлтүктөр тышкы киберчабуулдардын жана жабдуулардын иштен чыгышынын натыйжасы болгондугу айтылган.

Өчүрүү күндөрүндө Psiphon тармагынын иштөөсү жана сессиянын сапаты аймактык орточо деңгээлде же андан жогору бойдон калды. Транспорттук деңгээлдеги SSL'дин жалпы үзгүлтүккө учурашы көптөгөн VPN'дердин негизги иштешин бузганы менен, Psiphon тарабынан колдонулган трафикти бүдөмүктөө жана көп протоколдуу түзүлүш протоколго негизделген бөгөттөөлөргө көбүрөөк туруктуулукту камсыздайт, мында тармактык трафик өтө чектелген жаңы чыпкалоо схемасына динамикалык түрдө ыңгайлаша алат.

Qrator Labs'дын негизги байкоолорунун бири — беларустук тармактарды башкаруунун борборлоштурулушунун жогорку деңгээли. Эл аралык шлюздардын пункттарында орнотулган DPI жабдуулары жогорку операторлорго ылдыйкы ISP'лерди өчүрүүгө же чыпкалоо эрежелерин өткөрүп берүүгө мүмкүндүк берет. Изилдөөчүлөр өткөн жылы Ирандын ASтериндеги ушундай тармактык топологияны документтештиришкен. 2019-жылдын ноябрында Иран эл аралык интернет байланышын 10 күнгө созулган кеңири масштабдуу өчүрүүнү ишке ашырган.

Чынында эле, DPI чыпкалоо технологияларынын азыркы мууну шифрленген интернет трафигинин ар кандай түрлөрүнө каршы колдонулушу мүмкүн, мындай түзүлүштөр улуттук масштабда жана 1 Тбит/с жакын кубаттуулукта улам кеңири жайылтылууда. Мындай шарттарда Psiphon сыяктуу туруктуу айланып өтүү инфраструктураларына жетүү эркин маалымат алмашуу үчүн өтө маанилүү бойдон калууда.