ភាពប្រក្រតីថ្មីសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់៖ ការឆ្លើយតបកម្រិតប្រជាជនចំពោះការរំខានប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងកម្រិតរដ្ឋ

15/5/2018 - 5 នាទីអាន

បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព៖ 26/9/2021

នៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ2017-មករា ឆ្នាំ2018 ការតវ៉ាបានផ្ទុះឡើងទូទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយអំពាវនាវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងប្រទេស។ ខុសពីការតវ៉ាក្នុងឆ្នាំ2009 ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបដិវត្តន៍បៃតង (Green Revolution) ចលាចលស៊ីវិលនេះបានទាក់ទាញប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនដែលពីមុនមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយចលនាប្រឆាំងនយោបាយណាមួយឡើយ។ ជាការឆ្លើយតប រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានអនុវត្តការបិទខ្ទប់លើ Telegram និង Instagram នៅក្នុងប្រទេស។ ដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើកម្មវិធីទាំងនេះ និងគេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹង អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីរ៉ង់បានសម្រុកទៅប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នានាដូចជា Psiphon។ ដើម្បីបំភ្លឺអំពីការតវ៉ាទាំងនេះ និងការកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនៃអ្នកប្រើប្រាស់ជាលទ្ធផល Psiphon បានប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យបណ្តាញតាំងពីមុន អំឡុងពេល និងបន្ទាប់ពីការតវ៉ា។ ទិន្នន័យនេះត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយការយល់ដឹងអំពីស្ថានភាពនយោបាយ សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីពិនិត្យឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅថាតើការតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត និងសេរីភាពជះឥទ្ធិពលយ៉ាងណាដល់សង្គមអ៊ីរ៉ង់ទាំងមូល។ ទីបំផុត ព្រឹត្តិការណ៍បិទខ្ទប់នេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញពីសារៈសំខាន់នៃអ៊ីនធឺណិត និងការចូលប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ព្រមទាំងបានគូសបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពបច្ចេកទេស និងវិសាលភាពដែលកំពុងកើនឡើងនៃរបបត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងរបស់អ៊ីរ៉ង់។

ការសង្កេតសំខាន់ៗ

នៅថ្ងៃទី28 ខែធ្នូ ឆ្នាំ2017 ការតវ៉ាបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងទីក្រុងភាគឦសាន Mashhad ហើយការតវ៉ាតូចៗក៏បានកើតឡើងផងដែរនៅក្នុងទីក្រុងក្បែរនោះគឺ Neyshabour និង Kashmar។ ដំបូងឡើយ ការតវ៉ាគឺដើម្បីទាមទាររកដំណោះស្រាយចំពោះវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែនៅទីបំផុត ការតវ៉ាបានគ្របដណ្តប់លើបញ្ហាសង្គមនានា ដូចជាអំពើពុករលួយ អាណត្តិប្រធានាធិបតីរបស់ Hassan Rouhani និងការចូលរួមរបស់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងជម្លោះបរទេស។ ក្រុមបាតុករមួយចំនួនថែមទាំងបានរិះគន់ដោយផ្ទាល់ទៅលើមេដឹកនាំកំពូល Ali Khamenei ទៀតផង។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ ចលនានេះបានរីករាលដាលពេញប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយមានការតវ៉ានៅស្ទើរតែគ្រប់ខេត្តទាំងអស់។ ការតវ៉ាបានកើតឡើងនៅក្នុងទីក្រុងតូចៗជាច្រើន ហើយមានការចូលរួមពីប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនដែលមិនដែលមានការពាក់ព័ន្ធជាផ្លូវការ ឬពីមុនមកជាមួយក្រុមប្រឆាំងរៀបចំឡើងណាមួយឡើយ។ បន្ថែមពីនេះ ការតវ៉ាបានកើតឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃនៅក្នុងរដ្ឋធានីតេអេរ៉ង់ រហូតដល់ថ្ងៃទី9 ខែមករា ឆ្នាំ2018។

ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងបាតុកម្មទូទាំងប្រទេស រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ និងកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាម (IRGC) បានឆ្លើយតបដោយកម្លាំងទាំងខាងរូបវន្ត និងលើប្រព័ន្ធនិម្មិត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារតែនេះជាចលនាដែលភាគច្រើនកើតឡើងនៅតាមជនបទ វាអាចទៅរួចដែលថាកងកម្លាំង IRGC មានការពិបាកជាងមុនក្នុងការទប់ស្កាត់ការតវ៉ាដោយកម្លាំងកាយ ហើយរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានងាកទៅរកការបិទខ្ទប់អ៊ីនធឺណិត និងកម្មវិធីផ្សេងៗដើម្បីបង្ក្រាបចលនានេះ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី បាតុករមួយចំនួនត្រូវបានចាប់ខ្លួន ហើយនៅក្នុងទីក្រុងមួយចំនួន ឧស្ម័នបង្ហូរទឹកភ្នែក ឡានបាញ់ទឹក និងយុទ្ធសាស្ត្រផ្សេងទៀតត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីបំបែកបាតុកម្ម។¹² បីថ្ងៃបន្ទាប់ពីការតវ៉ា នៅថ្ងៃទី31 ខែធ្នូ រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានបិទខ្ទប់ការចូលប្រើប្រាស់ទាំង Telegram និង Instagram ដែលជាកម្មវិធីផ្ញើសារ និងវេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមដ៏ពេញនិយមបំផុតរបស់ប្រទេសរៀងៗខ្លួន។ ដោយសារតែ Psiphon និងបច្ចេកវិទ្យាគេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងផ្សេងទៀត ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់អាចតភ្ជាប់ និងរក្សាការចែករំលែកព័ត៌មានតាមរយៈគេហទំព័រទាំងនេះបាន។

មូលហេតុនៅពីក្រោយការតវ៉ា

ទោះបីជាមានសុទិដ្ឋិនិយមមួយចំនួនដែលកើតចេញពីការបន្ធូរបន្ថយទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ ក៏ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ត្រូវរងបន្ទុកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសារការលំបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចក្នុងឆ្នាំ2017។ ទោះបីជាឧស្សាហកម្មប្រេង និងឧស្ម័នរបស់អ៊ីរ៉ង់បានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងឆ្នាំកន្លងទៅ ដោយផលិតកម្មកើនឡើង 62% ក៏ដោយ ក៏ការធូរស្រាលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចមិនបានរីកសាយភាយលឿនដូចគ្នាទៅកាន់វិស័យផ្សេងទៀតនៃសេដ្ឋកិច្ចនោះទេ ដែលឃើញមានកំណើនត្រឹមតែប្រហែល 3.3% ប៉ុណ្ណោះ។³ ភាពអត់ការងារធ្វើបានកើនឡើងពី 12.4% ទៅ 12.6% ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ2017 ហើយបន្តស្ថិតនៅក្បែររង្វង់ 12%។⁴

នៅក្នុងការស្ទង់មតិមួយលើសកម្មជនអ៊ីរ៉ង់ដែលធ្វើឡើងដោយវេទិកាចែករំលែកតំណភ្ជាប់ Balatarin បុគ្គលនានាបានបង្ហាញថា បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងអំពើពុករលួយគឺជាមូលហេតុចម្បងនៅពីក្រោយការតវ៉ា។ លើសពីនេះ អតិផរណាដែលកំពុងកើនឡើង និងតម្លៃនៃការរស់នៅបានក្លាយជាអាទិភាពដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់គ្រួសារអ៊ីរ៉ង់ បន្ទាប់មកគឺសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋ។ ក្តីបារម្ភទាំងនេះត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងការអំពាវនាវរបស់ក្រុមបាតុករថា៖ «ប្រសិនបើការកេងប្រវ័ញ្ចថយចុះ នោះបញ្ហារបស់យើងនឹងត្រូវបានដោះស្រាយ!», «ចេញមកបងប្អូនរួមជាតិ ចូរស្រែកទាមទារសិទ្ធិរបស់អ្នក!», និង «យុវជនគ្មានការងារធ្វើ [ខណៈពេលដែល] ពួកមូឡាហ៍អង្គុយពីក្រោយតុធ្វើការ!»^5.

នៅដើមខែធ្នូ ប្រធានាធិបតី Rouhani បានចេញផ្សាយកំណែថវិការបស់លោក ដោយសន្យាថានឹងបន្ធូរបន្ថយសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច រួមទាំងការកើនឡើងនៃការងារ និងអតិផរណា។ ថវិកាដែលហ្មត់ចត់បែបអភិរក្សនិយមនេះត្រូវបានបញ្ជូនទៅ Majlis ដើម្បីអនុម័តនៅថ្ងៃទី14 ខែធ្នូ។ ក្នុងអំឡុងខែធ្នូ ការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមដោយប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានគេមើលឃើញនៅលើបណ្តាញ Psiphon ឈានទៅរកការតវ៉ា។ នៅថ្ងៃទី19 ខែធ្នូ ការប្រើប្រាស់បានកើនឡើងបីដង ពីជាមធ្យម 2 តេរ៉ាបៃ (TB) ដល់ 6TB។ នៅថ្ងៃទី30 ខែធ្នូ ការប្រើប្រាស់បានកើនឡើងបីដងម្តងទៀត ដោយឈានដល់ 18TB។ វាអាចទៅរួចដែលថាការកើនឡើងនេះគឺជាសញ្ញាបង្ហាញពីភាពចលាចលដែលនឹងមកដល់ ខណៈដែលប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់កាន់តែច្រើនបានងាកទៅរកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមដើម្បីបញ្ចេញការមិនពេញចិត្តរបស់ពួកគេ មុនពេលឈានដល់ការចេញទៅតាមដងផ្លូវជាចុងក្រោយ។

របបត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់

ការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងខ្លឹមសារលើបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតនៅខាងក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានរៀបចំជាស្ថាប័ននៅកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃរដ្ឋាភិបាល។ នៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ2012 មេដឹកនាំកំពូលរបស់អ៊ីរ៉ង់ Ayatollah Ali Khamenei បានអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាកំពូលនៃលំហស៊ីប៊ែរ (SCC) ដែលមានសមាជិក 17 នាក់មកពីស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗ បូកបន្ថែមសមាជិក 10 នាក់ទៀតដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយ Khamenei ផ្ទាល់។ វាបានក្លាយជាទីភ្នាក់ងារកណ្តាលសម្រាប់ការអនុវត្ត និងការរក្សាគោលនយោបាយទាក់ទងនឹងការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងខ្លឹមសារលើបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតនៅខាងក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។⁷ នៅពេលចាប់ផ្តើម Khamenei បានស្នើឱ្យប្រធានាធិបតី Ahmadinejad ធ្វើជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សា⁸ ទោះបីជាកំណែទម្រង់ឆ្នាំ2015 បាននាំឱ្យមានការផ្ទេរអំណាចទៅឱ្យមេដឹកនាំកំពូល⁹ និងការបង្រួបបង្រួមអំណាចធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តនៃក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ផ្នែកព័ត៌មានវិទ្យា ក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ព័ត៌មាន និងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិកំពូលនៃការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មាន (AFTA) ដែលមានពីមុនមក ឱ្យស្ថិតនៅក្រោមដែនសមត្ថកិច្ចតែមួយគត់របស់ SCC ក៏ដោយ។¹⁰

អ្នកផ្តល់សេវាអ៊ីនធឺណិត (ISP) របស់អ៊ីរ៉ង់ទាំងអស់ដំណើរការក្រោមដែនសមត្ថកិច្ចរបស់អាជ្ញាធរនិយតកម្មទំនាក់ទំនងនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ (CRA) ដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណទូរគមនាគមន៍ និងអនុវត្តគោលនយោបាយត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងដែលកំណត់ដោយគណៈកម្មាធិការសម្រាប់កំណត់ខ្លឹមសារដែលបង្កបទល្មើសក្រោមអំណាចនៃស្ថាប័នប្រតិបត្តិ។ ស្ថាប័ននេះត្រួតពិនិត្យការអនុវត្តគោលនយោបាយត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងបច្ចេកទេសដែលគាំទ្រដល់គំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ SCC។ សកម្មភាពបែបនេះរួមមាន៖

ការកំណត់កម្រិតបញ្ជូនរបស់អ្នកប្រើប្រាស់តាមផ្ទះឯកជនត្រឹម 128 គីឡូបៃក្នុងមួយវិនាទី (kb/s)។

ការបញ្ជូនបន្តសំណួររបស់ Domain Name Service (DNS) ដែលបណ្តាលឱ្យសំណើ DNS ជាក់លាក់ឆ្លើយតបជាមួយអាសយដ្ឋាន IP ក្នុងស្រុកក្លែងក្លាយ ដែលដើរតួជារន្ធខ្មៅ (black holes) ដើម្បីទម្លាក់ចរាចរណ៍ដែលកំណត់ឆ្ពោះទៅកាន់ដែនដែលត្រូវបានបិទខ្ទប់។

ការត្រួតពិនិត្យក្បាលកញ្ចប់ព័ត៌មានអ៊ីនធឺណិត (packet headers) និង URL សម្រាប់ពាក្យគន្លឹះដែលអាចនាំទៅដល់គេហទំព័រដែលមានខ្លឹមសារដែលអាចចាត់ទុកថាគ្មានសីលធម៌ ឬអាចបង្កឱ្យមានភាពចលាចលផ្នែកនយោបាយ ឬសេដ្ឋកិច្ច និងការកែច្នៃចរាចរណ៍បែបនោះ។

ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលនៃភាពចលាចលផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ISP នឹងកំណត់ល្បឿន (aka throttle) ទៅកាន់គេហទំព័រជាក់លាក់ ឬពិធីការទំនាក់ទំនងអ៊ីនធឺណិត ឬចរាចរណ៍ទាំងអស់។¹¹

ការក្លែងបន្លំវិញ្ញាបនបត្រគេហទំព័ររបស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះគេហទំព័រពេញនិយម ដើម្បីធ្វើការវាយប្រហារបែប man-in-the-middle។¹²

ការអនុវត្តការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងបែបប្រពៃណីត្រូវបានដំឡើងរួចហើយនៅទូទាំងបណ្តាញរបស់អ៊ីរ៉ង់។ ម្ចាស់គេហទំព័រត្រូវបានតម្រូវឱ្យចុះឈ្មោះជាមួយក្រសួងវប្បធម៌ និងការណែនាំឥស្លាម បើពុំនោះទេនឹងប្រឈមនឹងការបិទខ្ទប់។ ម្ចាស់គេហទំព័រ និងពលរដ្ឋឯកជនដែលបង្ហោះខ្លឹមសារដែលអាចបង្កឱ្យមានការញុះញង់ ទទួលបានសំណើលុបចេញជាផ្លូវការ។ កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់តែងតែចាប់ខ្លួនអ្នកគ្រប់គ្រងប៉ុស្តិ៍ Telegram ជាប្រចាំដើម្បីបង្ខំពួកគេឱ្យលុបខ្លឹមសារ ឬលុបប៉ុស្តិ៍ទាំងស្រុង។ គេហទំព័រព័ត៌មានត្រូវបានផ្ញើការព្រមានអំពីរបៀបដែលពួកគេគួររាយការណ៍លើប្រធានបទចម្រូងចម្រាស ដូចជាកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរជាដើម។ ការអនុវត្តទាំងអស់នេះនាំឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងលើខ្លួនឯងយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីជៀសវាងការចាប់ខ្លួន។¹³ ហើយសមត្ថភាពត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងបានកាន់តែជ្រៀតចូលខ្លាំងឡើងក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ខណៈដែល CRA បានអនុវត្តគោលនយោបាយដើម្បីធ្វើពិពិធកម្ម និងពង្រីកបណ្តាញទូរគមនាគមន៍នៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។

ការឆ្លើយតបរបស់អ្នកត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងចំពោះការតវ៉ា

នៅថ្ងៃទី30 ខែធ្នូ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងទំនាក់ទំនងរបស់អ៊ីរ៉ង់ លោក Mohammad-Javad Azari Jahromi បានបង្ហោះសារតាម Twitter ស្នើសុំការលុប @amadnews ដែលជាប៉ុស្តិ៍ Telegram ផ្ញើទៅកាន់ស្ថាបនិក Telegram លោក Pavel Durov។ Telegram បានយល់ព្រម ដោយលុបប៉ុស្តិ៍នោះចេញដោយសារតែការប្រើប្រាស់ភាសាអំពើហិង្សា។ វាជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវកត់សម្គាល់ថា Twitter គឺជាវេទិកាដែលត្រូវបានបិទខ្ទប់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ទោះបីជាលោក Jahromi បានស្នើសុំឱ្យបើក Twitter សម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ទាំងអស់ក៏ដោយ។ វាមិនមែនជារឿងចម្លែកទេដែលមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់ប្រើប្រាស់វេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមដែលត្រូវបានហាមឃាត់នេះ ប៉ុន្តែវាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ជាពិសេសដែលថាក្នុងករណីនេះ វាត្រូវបានគេប្រើដើម្បីទាក់ទងជាសាធារណៈនូវសំណើសុំលុបខ្លឹមសារនៅលើកម្មវិធីដ៏ពេញនិយមមួយដែលត្រូវបានត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ទោះបីជានៅតែត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយរដ្ឋាភិបាលក៏ដោយ។ Telegram បានបដិសេធមិនធ្វើតាមសំណើសុំលុបខ្លឹមសារបន្ថែមទៀតទេ ដោយពន្យល់ថា ប៉ុស្តិ៍ទាំងនោះតាមពិតគឺគ្រាន់តែប្រើប្រាស់វេទិកានេះសម្រាប់ការតវ៉ាដោយសន្តិវិធីប៉ុណ្ណោះ។ ដោយសារហេតុនេះ រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានណែនាំឱ្យ ISP អ៊ីរ៉ង់បិទខ្ទប់ចរាចរណ៍ទៅកាន់កម្មវិធី Telegram និងចំណុចប្រទាក់គេហទំព័រនៅថ្ងៃទី31 ខែធ្នូ។¹⁴ នៅថ្ងៃដដែលនោះ Instagram ដែលជាកម្មវិធីចែករំលែករូបភាព និងវីដេអូដ៏ពេញនិយម ក៏ត្រូវបានបិទខ្ទប់ផងដែរ។ ការបិទខ្ទប់លើ Instagram មានរយៈពេលរហូតដល់ថ្ងៃទី6 ខែមករា ខណៈដែលការបិទខ្ទប់ Telegram មានរយៈពេលរហូតដល់ថ្ងៃទី13 ខែមករា។

ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់បានបន្តតវ៉ា និងចូលប្រើប្រាស់វេទិកាទាំងនេះ ព្រមទាំងវេទិកាផ្សេងទៀតតាមរយៈកម្មវិធីគេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹង។ នេះត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញតាមរយៈការចូលរួមជាបន្តបន្ទាប់ និងថែមទាំងកើនឡើងនៅលើវេទិកាទាំងពីរ។ ទោះបីជាមានការធ្លាក់ចុះនៃការប្រើប្រាស់មួយភ្លែតនៅពេលដំបូងក៏ដោយ ទិន្នន័យបង្ហាញថាចំនួននៃការបង្ហោះ និងការមើលនៅលើ Telegram នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បានវិលត្រឡប់ទៅរកកម្រិតប្រហាក់ប្រហែលនឹងមុនព្រឹត្តិការណ៍បិទខ្ទប់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នៅលើ Instagram អ្នកប្រើប្រាស់បានសម្រុកទៅកាន់គណនីព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជាភាសាពែរ្ស។ BBC Persian បានបន្តអំពាវនាវសុំវីដេអូ និងរូបថតនៃការតវ៉ាតាមរយៈគណនី Instagram និងប៉ុស្តិ៍ Telegram របស់ខ្លួន ទោះបីជាវេទិកាទាំងពីរត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលបិទខ្ទប់ក៏ដោយ។ តាមពិតទៅ អ្នកតាមដាន Instagram របស់ BBC Persian បានកើនឡើងប្រហែល 200,000 នាក់ក្នុងរយៈពេលតិចជាងពីរសប្តាហ៍ ដែលក្នុងនោះមួយសប្តាហ៍គឺ Instagram ត្រូវបានបិទខ្ទប់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ពីមុន គណនីនេះត្រូវចំណាយពេលប្រហែលប្រាំបួនខែដើម្បីទទួលបានចំនួនអ្នកតាមដានដូចគ្នានេះ។ បាតុភូតស្រដៀងគ្នានេះបានកើតឡើងនៅលើគណនី Instagram របស់ Radio Farda និង Voice of America-Persian News Network (VOA-PNN)។

អាកប្បកិរិយា និងការវិភាគរបស់អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីរ៉ង់

Psiphon បានខិតខំផ្តល់ជូនអ្នកប្រើប្រាស់នូវមធ្យោបាយជាច្រើនក្នុងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីរបស់យើង មិនថាសម្រាប់ការប្រើប្រាស់លើទូរសព្ទដៃ ឬកុំព្យូទ័រលើតុនោះទេ។ មានវេទិកាសំខាន់ៗចំនួនបីដែលគេអាចទាញយក Psiphon បាន៖ Google Play store, Apple App Store, និងតាមរយៈសារឆ្លើយតបអ៊ីមែលស្វ័យប្រវត្តិ។ នៅថ្ងៃទី1 ខែមករា ការទាញយកបានឡើងដល់ចំណុចកំពូលជាមួយនឹង៖

766,235 តាមរយៈ Google Play
458,768 តាមរយៈ App Store
82,280 តាមរយៈសារឆ្លើយតបស្វ័យប្រវត្តិ

Psiphon មានសារឆ្លើយតបអ៊ីមែលស្វ័យប្រវត្តិតាមការកំណត់សម្រាប់អតិថិជនជាក់លាក់។ នៅថ្ងៃទី31 ខែធ្នូ BBC Persian បានចូលទៅកាន់ Instagram ហើយបង្ហោះការព្រមានដល់អ្នកតាមដានដែលនិយាយភាសាពែរ្សទាំងអស់ ដោយណែនាំពួកគេអំពីរបៀបទាញយក Psiphon តាមរយៈសារឆ្លើយតបអ៊ីមែលស្វ័យប្រវត្តិរបស់ពួកគេ។ នៅថ្ងៃនោះ BBC Persian ដែលជាធម្មតាទទួលខុសត្រូវលើការទាញយក Psiphon ប្រហែល 60 ដងក្នុងមួយថ្ងៃ បានទទួលខុសត្រូវលើការទាញយក Psiphon រហូតដល់ 60,695 ដង។ នេះគ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍មួយនៃទំនាក់ទំនងសំខាន់ៗជាច្រើនដែលត្រូវបានទាមទារដើម្បីធានាការចូលប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតដល់មនុស្សជុំវិញពិភពលោក។

Google Play បានបង្ហាញ Psiphon ជាកម្មវិធីដែលត្រូវបានទាញយកច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ក្នុងអំឡុងពេលនៃការតវ៉ា ដោយឧបករណ៍ប្រកួតប្រជែងបានឡើងចុះក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ដោយសារតែវាបង្ហាញថាមិនមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។ កម្មវិធីសម្រាប់ឧបករណ៍គេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងផ្សេងទៀត ដូចជា VPN និង Lantern ដែលជាកម្មវិធី peer-to-peer ប្រើសម្រាប់គេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹង បានឡើងនិងធ្លាក់ចុះនៅលើតារាង នៅពេលដែលអ្នកប្រើប្រាស់បានរកឃើញថាការតភ្ជាប់ដែលធ្វើឡើងតាមរយៈកម្មវិធីទាំងនេះមិនអាចទុកចិត្តបាន ឬយឺត ដូចដែលបានបញ្ចេញមតិនៅលើ Twitter។ Psiphon នៅតែជាកម្មវិធីលេខមួយនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នៅលើ Google Play អស់រយៈពេលជាងពីរសប្តាហ៍។ មិនត្រឹមតែ Psiphon ឃើញមានការកើនឡើងជាប់លាប់នៃអ្នកប្រើប្រាស់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែការកើនឡើងនេះគឺស្ថិតក្នុងកម្រិតធំជាងឧបករណ៍ផ្សេងទៀតឆ្ងាយណាស់។ ការវិភាគរបស់ Tor បានបង្ហាញពីនិន្នាការស្រដៀងគ្នានៃការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ ដោយមានការកើនឡើងយ៉ាងគំហុកក្នុងអំឡុងពេលនៃការតវ៉ា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការកើនឡើងនេះបានឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតត្រឹមតែក្រោម 12,500 ការតភ្ជាប់ប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលបណ្តាញរបស់ Psiphon បានគាំទ្រការតភ្ជាប់រហូតដល់ 287,925,106 នៅថ្ងៃទី2 ខែមករាតែមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។¹⁵

មិនត្រឹមតែអ្នកប្រើប្រាស់ថ្មីកំពុងទាញយកកម្មវិធីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែការវិភាគបណ្តាញបង្ហាញថាពួកគេកំពុងប្រើប្រាស់វាទៀតផង។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការតវ៉ា Psiphon បានបន្ថែមអ្នកប្រើប្រាស់ថ្មីចំនួន 22.2 លាននាក់ទៅក្នុងបណ្តាញ។ ការផ្ទេរទិន្នន័យក្នុងកំឡុងពេលតវ៉ាបានធ្លាក់មកត្រឹម 61 មេហ្គាបៃ (MB) ក្នុងម្នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃនៅចំណុចទាបបំផុតរបស់វា។ ការពង្រីកបណ្តាញពេលមានអាសន្នបានអនុញ្ញាតឱ្យបណ្តាញ Psiphon ផ្ទេរទិន្នន័យជាមធ្យម 124MB ក្នុងម្នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ជាចំណុចយោង ប្រសិនបើជនជាតិអាមេរិកម្នាក់ដែលបង់ប្រាក់ $35 ក្នុងមួយខែសម្រាប់គម្រោងប្រចាំខែទំហំ 2 ជីហ្គាបៃ (GB) តាមរយៈ Verizon ចែករំលែកការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរបស់ពួកគេស្មើៗគ្នាក្នុងមួយខែ ពួកគេនឹងអាចប្រើប្រាស់បានអតិបរមា 66MB ក្នុងមួយថ្ងៃ។ លើសពីនេះ គម្រោងទិន្នន័យចល័តជាមធ្យមជាសកលគឺ 4GB ប្រចាំខែ ដែលស្មើនឹង 133 MB ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការតវ៉ាទាំងមូល បណ្តាញរបស់យើងបានផ្ទេរទិន្នន័យចំនួន 19.54 ភេតាបៃ (PB) ដែលស្មើនឹងបរិមាណទិន្នន័យដែលដំណើរការដោយ Google ទូទាំងពិភពលោកជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ Psiphon បានឃើញការផ្ទេរទិន្នន័យខ្ពស់បំផុតនៅថ្ងៃទី9 ខែមករា ចំនួន 1.445PB ដែលស្មើនឹងទិន្នន័យដូចគ្នានឹងរូបថតចំនួន 10 ពាន់លានសន្លឹកនៅលើ Facebook ទាំងមូល។

សរុបមក បរិមាណទិន្នន័យដ៏ច្រើនលើសលប់ត្រូវបានផ្ទេរតាមរយៈបណ្តាញ Psiphon ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការតវ៉ា និងការបិទខ្ទប់។ ភាពជោគជ័យ និងទំហំដែលអាចពង្រីកបាននៃបណ្តាញ Psiphon ក្នុងអំឡុងពេលដែលមានការបិទខ្ទប់ខ្ពស់បំផុត អាចចាត់ទុកថាជាកិត្តិយសចំពោះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចម្រុះ ភាពជាដៃគូផ្សេងៗ និងការផ្តោតសំខាន់លើការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត។ តាមរយៈការបញ្ចូលពិធីការគេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹង ដូចជា Refraction Networking និង MEEK បណ្តាញរបស់ Psiphon បានកាន់តែមានភាពរឹងមាំ ធន់ និងបានបង្កើនសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងការកើនឡើងយ៉ាងគំហុក។

«ភាពប្រក្រតីថ្មី» របស់ Psiphon នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់

បច្ចុប្បន្ន Psiphon បានសម្របខ្លួនទៅនឹង «ភាពប្រក្រតីថ្មី» នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ផ្នែកមួយនៃភាពប្រក្រតីថ្មីនេះ គឺការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃបរិមាណទិន្នន័យដែលត្រូវបានផ្ទេរតាមបណ្តាញរបស់ Psiphon ទៅកាន់វេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមតែមួយមុខប៉ុណ្ណោះ។ នេះអាចត្រូវបានគេមើលឃើញនៅក្នុងក្រាហ្វនៅខាងឆ្វេង ដែលបង្ហាញថា ជាមធ្យម ចរាចរណ៍ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមជាង 16TB កំពុងត្រូវបានផ្ទេរតាមរយៈបណ្តាញ Psiphon។ នេះរួមបញ្ចូលទាំងវេទិកាសំខាន់ៗដូចជា Facebook, Twitter និង Instagram។

អត្រាប្រេវ៉ាឡង់នៃសេវាកម្មចែករំលែកវីដេអូអ៊ីរ៉ង់ Aparat នៅលើក្រាហ្វនេះ ជាពិសេសលើស Youtube អាចជាសញ្ញាបង្ហាញពីការគំរាមកំហែងនាពេលអនាគតចំពោះសេរីភាពអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ដើម្បីបង្ហោះនៅលើ Aparat អ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវភ្ជាប់អត្តសញ្ញាណពិតរបស់ពួកគេជាមួយនឹងគណនីដែលបានចុះឈ្មោះ។ នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមធំជាងមុនរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ក្នុងការបង្កើត «បណ្តាញហាឡាល់ (halal net)» ដែលត្រូវបានគេហៅជាផ្លូវការថា បណ្តាញព័ត៌មានជាតិ (NIN)។

ភាពប្រក្រតីថ្មីនេះក៏រួមបញ្ចូលផងដែរនូវការរំខានដែលអាចកើតមាន ទាំងផ្នែកបច្ចេកទេស និងផ្នែកនយោបាយ ដែលអ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីរ៉ង់ត្រូវប្រឈមមុខ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃដំបូងនៃខែកុម្ភៈ ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់បានចេញទៅតាមដងផ្លូវម្តងទៀតក្នុងការធ្វើកូដកម្ម និងការតវ៉ាជាច្រើនប្រឆាំងនឹងប្រាក់ខែដែលនិយោជករបស់ពួកគេមិនបានបើកឱ្យអស់រយៈពេលជាច្រើនខែ។ កូដកម្មទាំងនេះបានកើតឡើងនៅទូទាំងឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ រួមទាំងអ្នកបើកបររថយន្តក្រុង និងកម្មករផ្លូវដែកផងដែរ។ សកម្មភាពនេះត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅលើបណ្តាញរបស់ Psiphon ជាមួយនឹងការកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនៃអ្នកប្រើប្រាស់នៅថ្ងៃទី5 ខែកុម្ភៈ ពីអ្នកប្រើប្រាស់តែមួយគត់ប្រចាំថ្ងៃជាមធ្យម 3 លាននាក់ ដល់ 4 លាននាក់។ នៅពេលមានភាពចលាចលផ្នែកនយោបាយ Psiphon បានក្លាយជាឧបករណ៍គេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងដែលប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនជ្រើសរើសប្រើប្រាស់។

នេះក៏ជាការពិតផងដែរសម្រាប់ការរំខាននៃលក្ខណៈបច្ចេកទេស។ នៅថ្ងៃទី20 ខែកុម្ភៈ អ្នកប្រើប្រាស់នៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងអឺរ៉ុប មិនអាចចូលប្រើ Telegram បានទេ។ នៅថ្ងៃនោះ បណ្តាញ Psiphon បានឃើញការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃចរាចរណ៍ពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយមានការតភ្ជាប់ជាង 3 លានត្រូវបានធ្វើឡើង។ ដោយសង្ស័យថាជាព្រឹត្តិការណ៍ត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹង អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីរ៉ង់បានសម្រុកទៅកាន់ Psiphon ដើម្បីសាកល្បងការតភ្ជាប់ទៅកាន់ Telegram។ តាមរយៈ Psiphon ពួកគេអាចកំណត់បានថាវាជាកំហុសបច្ចេកទេសនៅក្នុងសេវាកម្មរបស់ Telegram ជាជាងព្រឹត្តិការណ៍បិទខ្ទប់ដោយរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់។ ឧប្បត្តិហេតុទាំងនេះបង្ហាញថា Psiphon គឺជាឧបករណ៍ដែលគួរឱ្យទុកចិត្តនៅពេលដែលលទ្ធភាពចូលប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតមិនត្រូវបានធានា។

ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹង Telegram ដែលកំពុងបន្ត

Telegram បានបន្តក្លាយជាគោលដៅសម្រាប់របបអ៊ីរ៉ង់ ហើយរដ្ឋាភិបាលបានចាត់វិធានការដើម្បីបិទខ្ទប់ Telegram ជាអចិន្ត្រៃយ៍។ នៅថ្ងៃទី30 ខែមេសា បន្ទាប់ពីការប្រើប្រាស់កម្មវិធីនេះដោយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលត្រូវបានហាមឃាត់ តុលាការអ៊ីរ៉ង់បានចេញដីកាបង្គាប់ឱ្យ ISP អ៊ីរ៉ង់ទាំងអស់ចាប់ផ្តើមបិទខ្ទប់ Telegram ដោយមានប្រសិទ្ធភាពភ្លាមៗ។¹⁶ ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើប្រាស់កម្មវិធីទំនាក់ទំនងក្នុងស្រុក ដែលជាទូទៅត្រូវបានជៀសវាងដោយសារតែវាត្រូវបានគេដឹងយ៉ាងទូលំទូលាយថាស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង និងការឃ្លាំមើលយ៉ាងតឹងរ៉ឹងរបស់រដ្ឋាភិបាល។ នៅថ្ងៃទី7 ខែឧសភា មេធាវីប្រាំមួយរូបបានដាក់ញត្តិទៅកាន់តុលាការសម្រាប់បុគ្គលិករដ្ឋាភិបាលក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីបញ្ចប់ការហាមឃាត់លើ Telegram នៅក្នុងការប្រើប្រាស់ចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់។

នៅថ្ងៃទី26 ខែមេសា Psiphon ត្រូវបានទាក់ទងដោយអ្នកអភិវឌ្ឍន៍នៃ TelegramDR ជាមួយនឹងសំណើសុំជំនួយក្នុងការរួមបញ្ចូល និងការផ្គត់ផ្គង់ចរាចរណ៍បណ្តាញសម្រាប់កម្មវិធី Telegram Digital Resistance។ ក្នុងការរំពឹងទុកទុកជាមុននៃការបិទខ្ទប់ Telegram ដែលត្រូវបានគំរាមកំហែងជាយូរមកហើយនោះ អ្នកអភិវឌ្ឍន៍ Psiphon និងសមាជិកក្រុមផ្សព្វផ្សាយបានធ្វើការដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងកាលបរិច្ឆេទកំណត់ថ្ងៃទី30 ខែមេសា ដោយជោគជ័យ និងផ្តល់ជូនប្រជាពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់នូវឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការទំនាក់ទំនងប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។ នៅថ្ងៃទី1 ខែឧសភា ជាការឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់ចំពោះព្រឹត្តិការណ៍បិទខ្ទប់ TelegramDR ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅលើ Google Play។ ចាប់តាំងពីការចេញផ្សាយមក ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ជាង 700,000 នាក់ពឹងផ្អែកលើ TelegramDR ដោយរុញច្រានចរាចរណ៍ជាង 5TB ក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលបង្ហាញថាការបង្កើនការបិទខ្ទប់សេវាអ៊ីនធឺណិត ប្រាកដជានឹងត្រូវបានឆ្លើយតបជាមួយនឹងបច្ចេកទេសគេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ចាប់តាំងពីបដិវត្តន៍បៃតងឆ្នាំ2009 មក ការជ្រៀតចូលតាមគេហទំព័រ និងទូរសព្ទចល័តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ តាមពិតទៅ វាបានកើនឡើងជាងពីរដង។ គិតត្រឹមឆ្នាំ2016 អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតមានចំនួនច្រើនជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់។ ក្នុងឆ្នាំ2009 តួលេខនេះគឺត្រឹមតែក្រោម 14% ប៉ុណ្ណោះ។¹⁷ ការចូលប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតបានកាន់តែរីករាលដាល ហើយគុណភាពត្រូវបានកែលម្អយ៉ាងខ្លាំង។ ជាមួយនឹងបញ្ហានេះ កើតមានការពឹងផ្អែកកាន់តែខ្លាំងលើវេទិកាផ្អែកលើអ៊ីនធឺណិតដោយប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ សម្រាប់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងចាប់ពីសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ រហូតដល់ប្រតិបត្តិការអាជីវកម្ម។ លើសពីនេះ ឥទ្ធិពលនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមនៅក្នុងប្រទេសបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ អាជីវកម្ម និងស្ថាប័នព័ត៌មានជាច្រើនពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយអតិថិជនរបស់ពួកគេ។ លើសពីនេះ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមកំពុងក្លាយជាវិធីសាស្ត្រទំនាក់ទំនងដែលពេញចិត្តក្នុងចំណោមប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់។ នេះត្រូវបានគេមើលឃើញនៅលើបណ្តាញ Psiphon ជាមួយនឹងចំនួនបៃ (bytes) ដែលត្រូវបានផ្ទេរទៅកាន់គេហទំព័រប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមច្រើនជាងពេលណាៗទាំងអស់។ ដូចដែលបានបញ្ជាក់ពីមុន ចាប់ពីអំឡុងពេលមុនការតវ៉ា និងព្រឹត្តិការណ៍បិទខ្ទប់រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃការតវ៉ា Psiphon ទទួលបានអ្នកប្រើប្រាស់ថ្មីចំនួន 22.2 លាននាក់។ នេះបាននាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃអ្នកប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃជាមធ្យមមួយលាននាក់។ មុនពេលការបិទខ្ទប់ Psiphon គាំទ្រអ្នកប្រើប្រាស់ជាមធ្យមពីរលាននាក់ក្នុងមួយថ្ងៃនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ហើយបច្ចុប្បន្នគាំទ្រអ្នកប្រើប្រាស់ប្រហែលបីលាននាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ។

Psiphon បន្តដំណើរការក្នុងកម្រិតនៃភាពប្រក្រតីថ្មីនេះ ហើយត្រូវតែត្រៀមខ្លួនដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពបន្ថែមទៀតក្នុងករណីមានព្រឹត្តិការណ៍បិទខ្ទប់មួយផ្សេងទៀតកើតឡើង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានការចំណាយលើប្រតិបត្តិការយ៉ាងច្រើនដែលទាក់ទងនឹងឧបករណ៍គេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹងណាមួយ។ ដើម្បីផ្តល់នូវការតភ្ជាប់ដែលអាចទុកចិត្តបានដល់អ្នកប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ឧបករណ៍គេចចេញពីការត្រួតពិនិត្យរឹតបន្តឹង ដូចជា Psiphon ត្រូវការការគាំទ្រជាប់លាប់។ លើសពីនេះ ប្រសិនបើគ្មានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទាំងនេះទេ ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់អាចនឹងត្រូវបង្ខំឱ្យផ្លាស់ទីទៅកាន់វេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមក្នុងស្រុកដែលគាំទ្រ និងគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាល។ ដើម្បីរក្សាការគាំទ្រសម្រាប់សេរីភាពអ៊ីនធឺណិត គំរូកម្មវិធី និងការគាំទ្រដែលមានស្រាប់អាចនឹងត្រូវការរៀបចំឡើងវិញ។ តាមឧត្តមគតិ នេះនឹងរួមបញ្ចូលការគាំទ្រកាន់តែទូលំទូលាយពីវេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមធំៗ ដោយសារតែខ្លឹមសាររបស់ពួកគេកំពុងត្រូវបានបញ្ជូនដោយអង្គការតូចៗ និងទទួលបានមូលនិធិតិចជាង។ លើសពីនេះ ការវិនិយោគបន្ថែមទៀតលើបច្ចេកវិទ្យាដែលអាចចែកចាយខ្លឹមសារ ពង្រីកជួរនៃសេវាកម្ម ផ្តល់នូវសមត្ថភាពបន្ថែម និងការសម្របខ្លួន នឹងក្លាយជារឿងចាំបាច់។ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់លះបង់ធនធានដើម្បីអភិវឌ្ឍ NIN របស់ខ្លួន សហគមន៍សេរីភាពអ៊ីនធឺណិតនឹងត្រូវកែលម្អ និងកសាងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់។
--
ដោយ៖ Ariel Leuthard និង Jacob Klein

1 “More Students Arrested in Iran as Protests Continue,” Radio Farda, January 2, 2018.

2 Associated Press, “At least 9 killed in Iran overnight as protesters, security forces clash,” retrieved from Politico, January 2, 2018.

3 “Iran’s Economic Outlook,” The World Bank, October 11, 2017.

4 “Iran’s Economic Outlook,” The World Bank, October 11, 2017.

5 Saidi, Mike, “Iranian Anti-Regime Protests and Security Flaws: A Dataset,” Critical Threats Project, American Enterprise Institute, January 12, 2018.

6 “Iran’s Rouhani submits conservative 2018 budget as US tensions overshadow economy,” Reuters, December 10, 2017.

7 “Country Profile: Iran,” Freedom on the Net 2017, Freedom House, 2017.

8 “Iran’s supreme leader calls for new internet oversight committee,” Los Angeles Times, March 7, 2012.

9 “Khamenei consolidates power over Internet policy in hardline council he controls,” Center for Human Rights in Iran, September 14, 2015.

https://www.iranhumanrights.org/2015/09/khamenei-internet-policy-iran/

10 “Country Profile: Iran,” Freedom on the Net 2017, Freedom House, 2017.

11 នេះត្រូវបានគេរាយការណ៍សម្រាប់ការតភ្ជាប់ទៅកាន់សេវាកម្ម Google ដូចជា Gmail ក៏ដូចជាចរាចរណ៍តាមរយៈពិធីការជាក់លាក់រួមមាន HTTPS, SSH និងផ្លូវរូងក្រោមដី VPN។

12 Simurgh Aryan, Homa Aryan, and J. Alex Halderman, “Internet Censorship in Iran: A First Look,”, Presented as part of the 3rd USENIX Workshop on Free and Open Communications on the Internet,” 2013.

13 “Country Profile: Iran,” Freedom on the Net 2017, Freedom House, 2017.

14 Durov, Pavel, Telegram post, December 31, 2017.

15 “Directly connecting users from Iran,” Tor Project, accessed February 2018.

16 Parisa Hafezi, “Iran’s judiciary bans use of Telegram messaging app: state TV,” Reuters, April 30, 2018.

17 World Bank, “World Development Indicators Dataset: Iran,” retrieved March 2018.

"ការស្រាវជ្រាវ"អ៊ីរ៉ង់Psiphon VPN

អានបន្ទាប់