Мьянмадағы шатдаун: ескі сынақтары бар жаңа оқиға
26.07.2021 - 3 мин оқу
Жаңартылған: 26.09.2021
Мьянмада 5 миллион пайдаланушыға қолдау көрсету — оңай шаруа емес
Интернет өшкен кезде, қалған әлеммен байланыс та үзіледі. Біз көптеген режимдердің интернет цензурасын қоғамдық хабардарлықты, азаматтық наразылықты және жұмылдыруды басу әдісі ретінде пайдаланатынын білеміз, ал интернетті өшіру оқиғасы көбінесе алда болатын жаман нәрселердің белгісі болып табылады. Бұл бұдан да жаман жаңалықтар күтіп тұрғанын білдіреді. Мьянмада роутерлердің шамдары сөнгенде, миллиондаған бирмандықтар үшін бүкіл әлем өзгерді...
“Есеңгіреп қалу және сенбеушілік” — ақпандағы төңкерістен кейінгі жағдайды бір жас бирмандық осылай сипаттады. “Мен бағытымнан жаңылдым”, сондай-ақ “жұмысымнан айырылдым”. Мұндай күйзелісті бастан өткерген жалғыз ол ғана емес еді: 2 миллионға жуық бирмандық санаулы күндер ішінде Psiphon желісіне ағылды. Кейіннен бұл көрсеткіш алдағы екі айда 5 миллионға дейін өсті.
Төмендегі кесте 2021 жылдың қаңтар айының соңы мен 2021 жылдың шілде айының соңы аралығындағы Psiphon пайдаланушыларының санын көрсетеді. 3 ақпанда (төңкеріспен тұспа-тұс келген) және 2 мамырда мобильді қызметтердің қайта іске қосылуымен тұспа-тұс келген пайдаланушылар санының күрт өсуіне назар аударыңыз.
Халықаралық интернетке қолжетімділікті қалпына келтіру құны
Пайдаланудың мұндай үлкен өсімін көтере алатын серверлер желісі сенімді инфрақұрылымға және адамдарға халықаралық интернетке қолжетімділік қажет болған жағдайға арналған көптеген резервтік сыйымдылыққа ие болуы керек. Бірақ цензорлар интернетті бұғаттаған кезде бұл қалай жұмыс істейді?
Интернетті жолдар ретінде, ал интернетті шарлап жүрген адамдарды осы жолақтармен көлік жүргізіп келе жатқандар ретінде елестетіп көріңіз. Кейбір жолдар қала ішінде болса, басқалары елдің басқа бөліктерімен байланыстыра алады. Цензура ұлттық немесе жергілікті тасжолдардағы қозғалысқа тыйым салуға ұқсайды. Бұл баяу жылдамдықты мәжбүрлеуден бастап, қаладан қалай шығу керектігі туралы жол белгілерін алып тастауға дейінгі әртүрлі тәсілдермен жасалуы мүмкін.
Дәл осы кезде Psiphon сияқты цензураға қарсы құралдар іске қосылып, жолдарды бұғаттаудан босатады. Psiphon адамдарды халықаралық интернетке қосу үшін әртүрлі тактикаларды қолданады.
Psiphon желісі адамдарды байланыстыратын және цензураланған контентті жеткізетін тоғыз түрлі хаттаманы пайдаланады. Бұл хаттамалар Psiphon желісінде тікелей іске қосылғанда, адамдар халықаралық интернетке кірген кезде желі жүктемесін бөлуге және кептелісті азайтуға көмектеседі, бұл жылдамырақ байланыс пен сенімдірек тәжірибені білдіреді.
Осы арнайы Интернет еркіндігі хаттамаларының Psiphon сияқты қызметтерге беретін икемділігі интернетке қолжетімділік шектелген кезде Мьянма, Беларусь немесе Әзербайжандағы адамдардың өтініштеріне жауап беруге мүмкіндік береді, бірақ бұл нақты шығындармен келеді; Psiphon желісі арқылы өтетін әрбір байт бірқатар коммерциялық желілер арқылы өтеді және олардың әрқайсысы серверлер мен желілік инфрақұрылым үшін өз бағасын алады.
Қажеттілік пен шығындар тепе-теңдігі
Қажет болған кезде желінің миллиондаған пайдаланушыны қолдауға дайын болуын қамтамасыз ету бүкіл әлемде цензураға қарсы күресте Интернет еркіндігі қауымдастығы үшін ең үлкен қиындықтардың бірі болып қала береді.
Кез келген басқа тегін қолжетімді қызмет провайдері сияқты, Psiphon Мьянмада байқалғандай бүкіл халық көлеміндегі күрт өсімді шексіз ұстап тұра алмайды, сондай-ақ бір мезгілде орын алатын осындай бірнеше өсімді де қолдай алмайды. Бұл өте өкінішті, өйткені бұл адамдар ашық интернетке ең мұқтаж болған кезде, олардың соңғы үмітінің үзілуін білдіруі мүмкін.
Қалай десек те, интернет еркіндігі адамның негізгі құқығы болғанымен, ол тегін емес екені анық.
Үлес қосыңыз
Интернет еркіндігі — баршаға ортақ құқық, бірақ цензура қолданылатын аймақтардағы адамдарға ашық интернетке қол жеткізуге қолдау көрсетуге тек біразымыздың ғана мүмкіндігіміз бар. Солардың бірі болыңыз.
Сіз не істей аласыз? Мьянмадағы интернет жағдайы туралы айту арқылы хабардарлықты арттырыңыз және достарыңызбен әрі ақпарат еркіндігіне бейжай қарамайтын адамдармен әлеуметтік желілерде осы туралы талқылауға шақырыңыз. Сондай-ақ мұқтаж жандарға көмектесетін Psiphon сияқты құралдарға тікелей қолдау көрсете аласыз. Егер сіз Мьянмада болмасаңыз, Psiphon-ға жазылыңыз. Интернетте ақпарат алу құқығынан айырылған әрбір адамға қолдау көрсету олар үшін үлкен мәнге ие және цензура түнегіне жарық әкелу үшін қолдан келгеннің бәрін жасайтын адамдар үшін де өте маңызды.