Unlockedیک وبلاگ Psiphon

وضعیت عادی جدید برای مردم ایران: واکنش در مقیاس جمعیتی به اختلال ارتباطات در سطح دولتی

5/15/2018 - 17 دقیقه مطالعه

به‌روزشده: 9/26/2021

در دسامبر ۲۰۱۷ تا جنوری ۲۰۱۸، اعتراضاتی در سراسر ایران به راه افتاد که خواهان تغییر در کشور بودند. بر خلاف اعتراضات سال ۲۰۰۹ که به جنبش سبز معروف شد، این ناآرامی‌های مدنی شامل شمار زیادی از ایرانیانی بود که قبلاً به هیچ جنبش سیاسی مخالف وابسته نبودند. در پاسخ، حکومت ایران دسترسی به تلگرام و اینستاگرام را در کشور مسدود کرد. برای دسترسی به این برنامه‌ها و دور زدن سانسور، کاربران ایرانی به ابزارهایی مانند Psiphon هجوم آوردند. به منظور روشنگری دربارهٔ این اعتراضات و افزایش چشمگیر شمار کاربران در نتیجهٔ آن، Psiphon داده‌های شبکه را از پیش، جریان و پس از اعتراضات جمع‌آوری و تحلیل کرده است. این داده‌ها با درکی از وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در ایران ترکیب شده‌اند تا نگاه عمیق‌تری به نحوهٔ تأثیرگذاری دسترسی و آزادی اینترنت بر کل جامعهٔ ایران انداخته شود. در نهایت، این رویداد مسدودسازی، اهمیت اینترنت و دسترسی در ایران را ثابت کرد و توانایی‌های فنی فزاینده و دامنهٔ رژیم سانسور ایران را برجسته ساخت.


یافته‌های کلیدی

 در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۷، اعتراضاتی در شهر شمال‌شرقی مشهد آغاز شد؛ اعتراضات کوچک‌تری نیز در شهرهای همجوار نیشابور و کاشمر به وقوع پیوست. هرچند این اعتراضات در ابتدا با خواست حل مشکلات اقتصادی آغاز شد، اما در نهایت مسائل اجتماعی مانند فساد، ریاست‌جمهوری حسن روحانی و مداخلهٔ ایران در منازعات خارجی را نیز در بر گرفت. برخی از معترضان حتی به طور مستقیم رهبر عالی، علی خامنه‌ای، را مورد انتقاد قرار دادند. در روزهای بعد، این جنبش در سراسر ایران گسترش یافت و تقریباً در تمام ولایات اعتراضاتی صورت گرفت. اعتراضات در بسیاری از شهرهای کوچک‌تر رخ داد و بسیاری از ایرانیانی را شامل می‌شد که به گونهٔ رسمی یا قبلی وابسته به هیچ گروه مخالف سازمان‌یافته‌ای نبودند. علاوه بر این، در پایتخت، تهران، نیز تا ۹ جنوری ۲۰۱۸ هر روز اعتراضاتی رخ داد.

در پاسخ به تظاهرات سراسری، حکومت ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) با زور، هم به گونهٔ فیزیکی و هم در فضای مجازی، واکنش نشان دادند. با این حال، با توجه به این واقعیت که این یک جنبش عمدتاً روستایی بود، این احتمال وجود دارد که نیروهای IRGC محدود کردن فیزیکی اعتراضات را دشوارتر دیدند و حکومت ایران برای سرکوب این جنبش به مسدودسازی اینترنت و برنامه‌ها روی آورد. با این وجود، تعدادی از معترضان بازداشت شدند و در برخی شهرها، برای متفرق کردن مظاهرات از گاز اشک‌آور، موترهای آب‌پاش و سایر روش‌ها استفاده شد.12 سه روز پس از آغاز اعتراضات، در ۳۱ دسامبر، حکومت ایران دسترسی به تلگرام و اینستاگرام را که به ترتیب محبوب‌ترین بسترهای پیام‌رسان و رسانه‌های اجتماعی کشور بودند، مسدود کرد. به لطف Psiphon و سایر فناوری‌های دور زدن سانسور، ایرانیان توانستند وصل شوند و به اشتراک‌گذاری معلومات در این سایت‌ها ادامه دهند.


دلایل اعتراضات





علیرغم برخی خوش‌بینی‌های ناشی از کاهش تحریم‌های اقتصادی، ایرانیان در سال ۲۰۱۷ تحت فشار شدید سختی‌های اقتصادی قرار داشتند. اگرچه صنعت نفت و گاز ایران در سال گذشته با رشد ۶۲ درصدی تولید، رشد قابل توجهی داشته است، اما گشایش اقتصادی به همین سرعت به سایر بخش‌های اقتصاد که تنها حدود ۳.۳ درصد رشد داشته‌اند، گسترش نیافت.3 نرخ بیکاری از جنوری تا جولای ۲۰۱۷ از ۱۲.۴٪ به ۱۲.۶٪ افزایش یافت و همچنان در حدود ۱۲٪ در نوسان است.4

در یک نظرسنجی از فعالان ایرانی که توسط بستر اشتراک‌گذاری لینک «بالاترین» انجام شد، افراد اشاره کردند که مسائل اقتصادی و فساد از دلایل اصلی اعتراضات بوده‌اند. علاوه بر این، تورم فزاینده و هزینهٔ زندگی مهم‌ترین اولویت برای خانواده‌های ایرانی مشخص شد و پس از آن حقوق شهروندی قرار داشت. این نگرانی‌ها در شعارهای معترضان منعکس شد: «اختلاس کم بشه، مشکل ما حل می‌شه!»، «هم‌وطن با غیرت، داد بزن حقتو!»، و «جوان‌ها بی‌کارند، آخوندها پشت میز نشسته‌اند!»5. 



در اوایل دسامبر، رئیس‌جمهور روحانی پیش‌نویس بودجهٔ خود را منتشر کرد و وعدهٔ کاهش فشارهای اقتصادی، از جمله افزایش اشتغال و مهار تورم را داد. این بودجهٔ نسبتاً محافظه‌کارانه در ۱۴ دسامبر برای تصویب به مجلس فرستاده شد. در طول ماه دسامبر و در آستانهٔ اعتراضات، افزایش قابل توجهی در استفادهٔ ایرانیان از رسانه‌های اجتماعی در شبکهٔ Psiphon مشاهده شد. در ۱۹ دسامبر، میزان مصرف سه برابر شد و از میانگین ۲ ترابایت (TB) به ۶TB رسید. در ۳۰ دسامبر، این میزان دوباره سه برابر شد و به ۱۸TB رسید. این احتمال وجود دارد که این افزایش تدریجی، نشانه‌ای از ناآرامی‌های پیش‌رو بوده باشد، زیرا ایرانیان بیشتری پیش از آنکه در نهایت به جاده‌ها بیایند، برای بیان نارضایتی‌های خود به رسانه‌های اجتماعی روی آورده بودند.



 رژیم سانسور در ایران

سانسور محتوای آنلاین در داخل ایران در بالاترین سطوح حکومتی نهادینه شده است. در مارچ ۲۰۱۲، رهبر عالی ایران، آیت‌الله علی خامنه‌ای، دستور ایجاد شورای عالی فضای مجازی (SCC) را صادر کرد که متشکل از ۱۷ عضو از نهادهای مختلف حکومتی به همراه ۱۰ عضو دیگر است که توسط خود خامنه‌ای منصوب می‌شوند. این شورا به نهاد مرکزی برای تطبیق و حفظ سیاست‌های مربوط به سانسور محتوای آنلاین در داخل ایران تبدیل شده است.7 در بدو تأسیس، خامنه‌ای از رئیس‌جمهور وقت، احمدی‌نژاد، خواست تا ریاست این شورا را بر عهده بگیرد8، هرچند اصلاحات سال ۲۰۱۵ منجر به انتقال صلاحیت‌ها به رهبر عالی9 و ادغام صلاحیت‌های تصمیم‌گیری شورای عالی انفورماتیک، شورای عالی اطلاع‌رسانی، و شورای عالی امنیت فضای تبادل اطلاعات (افتا) زیر نظر مستقیم SCC شد.10

همهٔ فراهم‌کنندگان خدمات اینترنتی (ISPs) ایران تحت نظارت سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی ایران (CRA) فعالیت می‌کنند که مسئول صدور مجوز مخابرات است و سیاست‌های سانسور تعیین‌شده توسط کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه تحت صلاحیت قوه مجریه را اجرا می‌کند. این سازمان بر تطبیق سیاست‌های فنی سانسور که از اقدامات SCC حمایت می‌کند، نظارت دارد. این اقدامات عبارتند از:




  • محدود کردن پهنای باند کاربران خانگی به ۱۲۸ کیلوبایت بر ثانیه (kb/s).
  • تغییر مسیر پرس‌وجوهای سامانهٔ نام دامنه (DNS)، که باعث می‌شود درخواست‌های خاص DNS با آدرس‌های IP جعلی محلی پاسخ داده شوند و مانند سیاه‌چاله‌هایی برای حذف ترافیک ارسالی به دامنه‌های مسدودشده عمل کنند.
  • بررسی سرایند بسته‌های اینترنتی و URLها برای کلمات کلیدی که ممکن است به سایت‌های دارای محتوای غیراخلاقی تلقی‌شده یا مخل اوضاع سیاسی و اقتصادی منجر شوند، و دستکاری این نوع ترافیک.
  • به‌ویژه در دوره‌های ناآرامی سیاسی و اقتصادی، ISPs سرعت را محدود (یا کند) می‌کنند؛ چه برای سایت‌ها یا پروتکل‌های ارتباطی اینترنتی خاص، یا تمام ترافیک.11
  • جعل تصدیق‌نامه‌های وب سایت‌های محبوب توسط حکومت به منظور اجرای حملات مرد میانی (man-in-the-middle).12
    • روش‌های سنتی سانسور قبلاً در سراسر شبکهٔ ایران ایجاد شده است. مالکان وب‌سایت‌ها ملزم هستند در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت نام کنند، در غیر این صورت با خطر مسدود شدن مواجه می‌شوند.  مالکان وب‌سایت‌ها و شهروندان عادی که محتوای بالقوه تحریک‌آمیز نشر می‌کنند، درخواست‌های رسمی برای حذف دریافت می‌کنند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به طور معمول مدیران کانال‌های تلگرام را بازداشت می‌کند تا آنها را مجبور به حذف محتوا یا حذف کامل کانال‌ها کند. برای سایت‌های خبری در مورد نحوهٔ گزارش‌دهی پیرامون موضوعات جنجالی، مانند توافق هسته‌ای، هشدار ارسال می‌شود. همهٔ این اقدامات برای جلوگیری از بازداشت، منجر به خودسانسوری قابل توجهی می‌شود.13 و قابلیت‌های سانسور در سال‌های اخیر فراگیرتر شده است، زیرا CRA سیاست‌هایی را برای تنوع‌بخشی و گسترش شبکه‌های مخابراتی در سراسر ایران تطبیق کرده است.

    پاسخ سانسورچیان به اعتراضات





    در ۳۰ دسامبر، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، محمدجواد آذری جهرمی، با نشر توییتی خطاب به پاول دورف، بنیان‌گذار تلگرام، درخواست حذف کانال تلگرامی amadnews@ را مطرح کرد. تلگرام پذیرفت و این کانال را به دلیل استفاده از زبان خشونت‌آمیز حذف کرد. لازم به یادآوری است که توییتر یک بستر مسدودشده در ایران است، اگرچه جهرمی خواسته بود که توییتر در دسترس همهٔ ایرانیان قرار گیرد. استفادهٔ مقامات ایرانی از این رسانهٔ اجتماعی ممنوع‌شده چندان غیرمعمول نیست، اما جالب است که در این مورد، از آن برای اطلاع‌رسانی عمومی درخواست‌های حذف محتوا در یک برنامهٔ پرطرفدار استفاده شد که شدیداً توسط حکومت نظارت می‌شد، هرچند که هنوز مجاز بود. تلگرام از پذیرش درخواست‌های بیشتر برای حذف محتوا خودداری کرد و توضیح داد که این کانال‌ها در واقع صرفاً از این بستر برای اعتراض مسالمت‌آمیز استفاده می‌کنند. به همین دلیل، حکومت ایران در ۳۱ دسامبر به ISPs ایرانی دستور داد تا ترافیک برنامه و نسخهٔ وب تلگرام را مسدود کنند.14 در همان روز، اینستاگرام، برنامهٔ محبوب اشتراک‌گذاری عکس و ویدیو، نیز مسدود شد. مسدودیت اینستاگرام تا ۶ جنوری ادامه داشت، در حالی که مسدودیت تلگرام تا ۱۳ جنوری ادامه یافت.

    در این مدت، ایرانیان به اعتراضات خود و دسترسی به این بسترها و بسترهای دیگر از طریق نرم‌افزارهای دور زدن فیلترینگ ادامه دادند. این موضوع با تعامل مداوم و حتی افزایش‌یافته در هر دو بستر مشهود است. اگرچه در ابتدا کاهش کوتاه‌مدتی در مصرف رخ داد، اما داده‌ها نشان می‌دهند که تعداد پست‌ها و بازدیدها در تلگرام در ایران به سرعت تقریباً به همان سطح قبل از رویداد مسدودسازی بازگشت. در اینستاگرام، کاربران به حساب‌های خبری و رسانه‌ای به زبان فارسی روی آوردند. بی‌بی‌سی فارسی علیرغم مسدود بودن هر دو بستر توسط حکومت، همچنان از طریق حساب اینستاگرام و کانال تلگرام خود خواستار ارسال ویدیوها و عکس‌های اعتراضات بود. در واقع، دنبال‌کنندگان اینستاگرام بی‌بی‌سی فارسی در کمتر از دو هفته حدود ۲۰۰,۰۰۰ نفر افزایش یافت؛ که در یکی از این هفته‌ها اینستاگرام در ایران مسدود بود. قبلاً حدود نه ماه طول کشیده بود تا همین تعداد دنبال‌کننده به این حساب اضافه شود. پدیدهٔ مشابهی در حساب‌های اینستاگرام رادیو فردا و بخش فارسی صدای آمریکا (VOA-PNN) نیز رخ داد.



    رفتار کاربران ایرانی و آمار و ارقام

    Psiphon تلاش کرده است تا راه‌های متعددی را برای استفاده از نرم‌افزار ما به کاربران ارائه دهد، چه برای تلفن همراه و چه برای کامپیوتر. سه بستر اصلی وجود دارد که از طریق آنها می‌توان Psiphon را دانلود کرد: فروشگاه Google Play، فروشگاه App Store اپل، و از طریق پاسخ‌دهنده‌های خودکار ایمیل. در ۱ جنوری، آمار دانلود با این ارقام به اوج رسید:
     Psiphon دارای پاسخ‌دهنده‌های خودکار ایمیل اختصاصی برای مشتریان خاص است. در ۳۱ دسامبر، بی‌بی‌سی فارسی در اینستاگرام پستی منتشر کرد و به همهٔ دنبال‌کنندگان فارسی‌زبان هشدار داد و نحوهٔ دانلود Psiphon را از طریق پاسخ‌دهندهٔ خودکار ایمیل خود آموزش داد. در آن روز، بی‌بی‌سی فارسی که به طور معمول مسئول حدود ۶۰ دانلود Psiphon در روز بود، مسئول ۶۰,۶۹۵ دانلود Psiphon شد. این تنها یک نمونه از روابط بسیار مهمی است که برای تضمین دسترسی مردم در سراسر جهان به اینترنت مورد نیاز است.

    فروشگاه Google Play نشان داد که Psiphon در جریان اعتراضات، بیشترین اپلیکیشن دانلودشده در ایران بوده است، در حالی که ابزارهای رقیب به دلیل عدم کارایی برای کاربران، در رتبه‌بندی‌ها صعود و سقوط می‌کردند. برنامه‌های سایر ابزارهای دور زدن فیلترینگ، مانند VPNها و Lantern (نرم‌افزار همتا به همتا که برای دور زدن سانسور استفاده می‌شود)، در جدول‌ها بالا و پایین شدند زیرا کاربران دریافتند که اتصال‌های برقرارشده از طریق این برنامه‌ها غیرقابل اعتماد یا کند هستند، همان‌طور که در توییتر بازتاب یافت. Psiphon برای بیش از دو هفته به عنوان برنامهٔ شماره یک در ایران در Google Play باقی ماند. Psiphon نه تنها شاهد افزایش مداوم کاربران بود، بلکه این افزایش در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر از سایر ابزارها رخ داد. آمارهای Tor نیز روند مشابهی از افزایش استفاده را نشان داد که در جریان اعتراضات جهش داشت. با این حال، اوج این افزایش به کمتر از ۱۲,۵۰۰ اتصال روزانه رسید، در حالی که شبکهٔ Psiphon تنها در ۲ جنوری از ۲۸۷,۹۲۵,۱۰۶ اتصال پشتیبانی کرد.15

    نه تنها کاربران جدید این برنامه را دانلود می‌کردند، بلکه تحلیل‌های شبکه نشان می‌دهد که آنها فعالانه از آن استفاده می‌کردند. در طول اعتراضات، Psiphon تعداد ۲۲.۲ میلیون کاربر جدید به شبکه افزود. انتقال داده در دورهٔ اعتراضات در پایین‌ترین نقطهٔ خود به ۶۱ مگابایت (MB) برای هر کاربر در روز رسید. ارتقای مقیاس شبکه در شرایط اضطراری به شبکهٔ Psiphon اجازه داد تا به طور اوسط ۱۲۴MB برای هر کاربر در روز منتقل کند. به عنوان یک معیار مقایسه‌ای، اگر یک آمریکایی که ۳۵ دلار در ماه برای یک بستهٔ ماهانهٔ ۲ گیگابایتی (GB) از طریق شرکت Verizon می‌پردازد، مصرف دادهٔ خود را به طور مساوی در طول ماه تقسیم می‌کرد، حداکثر می‌توانست روزانه ۶۶MB استفاده کند. علاوه بر این، اوسط جهانی بستهٔ داده‌های تلفن همراه ۴GB در ماه است که معادل ۱۳۳ MB در روز است. در کل دورهٔ اعتراضات، شبکهٔ ما ۱۹.۵۴ پتابایت (PB) انتقال داد که معادل مقدار داده‌ای است که روزانه توسط Google در سراسر جهان پردازش می‌شود. Psiphon در ۹ جنوری شاهد اوج انتقال داده به میزان ۱.۴۴۵PB بود که برابر با تمام ۱۰ میلیارد عکسی است که در Facebook وجود دارد.



    در مجموع، حجم عظیمی از داده در پاسخ به اعتراضات و مسدودسازی‌ها از طریق شبکهٔ Psiphon انتقال یافت. موفقیت و مقیاس‌پذیری شبکهٔ Psiphon در دوره‌های اوج مسدودسازی را می‌توان مدیون زیرساخت‌های ناهمگن، شراکت‌های گوناگون، و تمرکز ویژه بر تحقیق و توسعهٔ نوآورانه دانست. با گنجاندن پروتکل‌های دور زدن سانسور مانند Refraction Networking و MEEK، شبکهٔ Psiphon افزونه‌تر، انعطاف‌پذیرتر شده و ظرفیت خود را در زمان اوج تقاضا افزایش داده است.







    «وضعیت عادی جدید» Psiphon در ایران



    اکنون Psiphon با «وضعیت عادی جدید» در ایران سازگار شده است. بخشی از این وضعیت عادی جدید، افزایش چشمگیر مقدار داده‌ای است که تنها به بسترهای رسانه‌های اجتماعی از طریق شبکهٔ Psiphon منتقل می‌شود. این موضوع در نمودار سمت چپ قابل مشاهده است که نشان می‌دهد به طور اوسط، بیش از ۱۶TB ترافیک رسانه‌های اجتماعی از طریق شبکهٔ Psiphon انتقال می‌یابد. این شامل بسترهای مهمی مانند Facebook، توییتر و اینستاگرام می‌شود.

    حضور پررنگ سرویس اشتراک ویدیوی ایرانی «آپارات» در این نمودار، به ویژه نسبت به یوتیوب (Youtube)، ممکن است نشان‌دهندهٔ تهدیدهای آینده برای آزادی اینترنت در ایران باشد. برای نشر ویدیو در آپارات، کاربران باید هویت واقعی خود را به یک حساب ثبت‌شده متصل کنند. این بخشی از طرح بزرگ‌تر حکومت ایران برای ایجاد یک «اینترنت حلال» است که رسماً شبکه ملی اطلاعات (NIN) نامیده می‌شود.

    این وضعیت عادی جدید همچنین شامل اختلالات بالقوه‌ای است که کاربران ایرانی با آن روبرو هستند، چه فنی و چه سیاسی. در نخستین روزهای فبروری، ایرانیان بار دیگر در چندین اعتصاب و اعتراض علیه ماه‌ها عدم پرداخت دستمزدها توسط کارفرمایان خود به جاده‌ها آمدند. این اعتصابات صنایع مختلف از جمله رانندگان بس و کارگران خط آهن را در بر گرفت. این فعالیت در شبکهٔ Psiphon با جهش کاربران در ۵ فبروری، از میانگین ۳ میلیون کاربر منحصربه‌فرد روزانه به ۴ میلیون بازتاب یافت. در زمان ناآرامی‌های سیاسی، Psiphon برای بسیاری از ایرانیان به ابزار اصلی دور زدن سانسور تبدیل شده است.




    این موضوع در مورد اختلالاتی با ماهیت فنی نیز صدق می‌کند. در ۲۰ فبروری، دسترسی کاربران در خاورمیانه و اروپا به تلگرام قطع شد. در آن روز، شبکهٔ Psiphon شاهد افزایش چشمگیر ترافیک از ایران بود و بیش از ۳ میلیون اتصال برقرار شد. کاربران ایرانی با شک کردن به بروز رویداد سانسور، به Psiphon هجوم آوردند تا اتصال به تلگرام را آزمایش کنند. آنها از طریق Psiphon توانستند متوجه شوند که این یک مشکل فنی در سرویس تلگرام بوده است، نه رویداد مسدودسازی توسط حکومت ایران. این رویدادها نشان می‌دهند که Psiphon زمانی که دسترسی به اینترنت تضمین‌شده نیست، ابزاری قابل اعتماد است.

    نبرد ادامه‌دار تلگرام

     تلگرام همچنان هدفی برای رژیم ایران بوده و حکومت برای مسدود کردن دائمی تلگرام اقدام کرده است. در ۳۰ اپریل، پس از ممنوعیت استفاده از این برنامه توسط مقامات حکومتی، قوه قضاییهٔ ایران حکمی صادر کرد که بر اساس آن همهٔ ISPs ایرانی باید تلگرام را با اثرگذاری فوری مسدود کنند.16 ایرانیان تشویق شده‌اند تا از برنامه‌های ارتباطی داخلی استفاده کنند، اما مردم عموماً از استفاده از آنها خودداری می‌کنند زیرا کاملاً مشخص است که تحت نظارت و کنترل شدید حکومت قرار دارند. در ۷ می، شش وکیل در اقدامی بی‌سابقه علیه حکومت ایران، دادخواستی را به دادگاه کارکنان دولت در ایران ارائه کردند تا به ممنوعیت تلگرام پایان داده شود.

    در ۲۶ اپریل، توسعه‌دهندگان TelegramDR با Psiphon تماس گرفتند و درخواست کمک برای ادغام و تأمین ترافیک شبکه برای برنامهٔ «مقاومت دیجیتال تلگرام» (Telegram Digital Resistance) را مطرح کردند. در پی پیش‌بینی مسدود شدن تلگرام که از مدت‌ها پیش تهدید می‌شد، توسعه‌دهندگان Psiphon و اعضای تیم ارتباطات تلاش کردند تا پیش از موعد مقرر ۳۰ اپریل این کار را با موفقیت انجام دهند و ابزاری مؤثر برای ارتباط امن به شهروندان ایرانی ارائه دهند. در ۱ می، در پاسخ مستقیم به رویداد مسدودسازی، TelegramDR در Google Play منتشر شد. از زمان انتشار، بیش از ۷۰۰,۰۰۰ ایرانی به TelegramDR متکی هستند و روزانه بیش از ۵TB ترافیک تولید می‌کنند که این نشان می‌دهد تشدید مسدودسازی خدمات اینترنتی قطعاً با تکنیک‌های نوآورانهٔ دور زدن سانسور روبرو خواهد شد.

    نتیجه‌گیری

         از زمان جنبش سبز در سال ۲۰۰۹، میزان نفوذ وب و اینترنت همراه در بین شهروندان ایرانی به طور چشمگیری افزایش یافته است. در واقع، این رقم بیش از دو برابر شده است. تا سال ۲۰۱۶، کاربران اینترنت بیش از نیمی از نفوس ایران را تشکیل می‌دادند؛ در حالی که در سال ۲۰۰۹، این رقم اندکی کمتر از ۱۴٪ بود.17 دسترسی به اینترنت گسترده‌تر شده و کیفیت آن نیز به مراتب بهبود یافته است. با این امر، اتکای ایرانیان به بسترهای مبتنی بر اینترنت، از خدمات مالی گرفته تا فعالیت‌های تجاری، بیشتر شده است. علاوه بر این، نفوذ رسانه‌های اجتماعی در کشور با سرعت رشد کرده است. بسیاری از کسب‌وکارها و نهادهای خبری برای ارتباط با مشتریان خود به رسانه‌های اجتماعی متکی هستند. علاوه بر این، رسانه‌های اجتماعی به آرامی به روش ارتباطی ترجیحی در بین ایرانیان تبدیل می‌شود. این موضوع در شبکهٔ Psiphon با انتقال بایت‌های بیشتر نسبت به هر زمان دیگری به سایت‌های رسانه‌های اجتماعی مشاهده شده است. همان‌طور که پیشتر گفته شد، از دورهٔ قبل از اعتراضات و رویداد مسدودسازی تا پایان اعتراضات، Psiphon تعداد ۲۲.۲ میلیون کاربر جدید به دست آورد. این امر منجر به افزایش یک میلیونی کاربران روزانه به طور اوسط شد؛ پیش از مسدودسازی، Psiphon به طور میانگین از دو میلیون کاربر در روز در ایران پشتیبانی می‌کرد و اکنون از حدود سه میلیون کاربر در روز پشتیبانی می‌کند.


    Psiphon به فعالیت خود در این وضعیت عادی جدید ادامه می‌دهد و باید آماده باشد تا در صورت وقوع یک مسدودسازی دیگر، ظرفیت خود را بیشتر افزایش دهد. با این حال، هزینه‌های عملیاتی قابل توجهی برای هر ابزار دور زدن سانسور وجود دارد. به منظور ارائهٔ اتصالات قابل اعتماد به کاربران در ایران، ابزارهای دور زدن فیلترینگ، مانند Psiphon، به حمایت مداوم نیاز دارند. علاوه بر این، بدون دسترسی به این ابزارها، ممکن است ایرانیان مجبور شوند به بسترهای رسانه‌های اجتماعی داخلی که توسط دولت پشتیبانی و کنترل می‌شوند مهاجرت کنند. به منظور حفظ حمایت از آزادی اینترنت، ممکن است مدل‌های کنونی برنامه‌ها و حمایت‌ها نیاز به بازنگری و بازطراحی داشته باشند. در حالت ایده‌آل، این امر شامل حمایت گسترده‌تر از سوی بسترهای بزرگ رسانه‌های اجتماعی خواهد بود، چرا که محتوای آنها توسط سازمان‌های بسیار کوچک‌تر و با بودجهٔ کمتر به دست مخاطبان می‌رسد. علاوه بر این، سرمایه‌گذاری بیشتر روی فناوری‌هایی که بتوانند محتوا را تحویل دهند، دامنهٔ خدمات را گسترش دهند و ظرفیت و سازگاری افزوده ایجاد کنند، ضروری خواهد بود. همان‌طور که حکومت ایران منابع خود را به توسعهٔ NIN خود اختصاص می‌دهد، جامعهٔ آزادی اینترنت نیز باید به طور مداوم توانایی‌های خود را بهبود بخشد و تقویت کند.
    --
    نویسندگان: Ariel Leuthard و Jacob Klein

    1 «با ادامهٔ اعتراضات، دانشجویان بیشتری در ایران بازداشت شدند»، رادیو فردا، ۲ جنوری ۲۰۱۸.
    2 اسوشیتد پرس، «کشته شدن دست‌کم ۹ تن در درگیری‌های شبانهٔ معترضان و نیروهای امنیتی در ایران»، برگرفته از Politico، ۲ جنوری ۲۰۱۸.
    3 «چشم‌انداز اقتصادی ایران»، بانک جهانی، ۱۱ اکتوبر ۲۰۱۷.
    4 «چشم‌انداز اقتصادی ایران»، بانک جهانی، ۱۱ اکتوبر ۲۰۱۷. 
    5 سعیدی، مایک، «اعتراضات ضد حکومتی در ایران و نقص‌های امنیتی: یک مجموعه داده»، پروژهٔ تهدیدات حیاتی، مؤسسه امریکن اینترپرایز، ۱۲ جنوری ۲۰۱۸.
    6 «روحانی لایحهٔ محافظه‌کارانهٔ بودجه ۲۰۱۸ را در شرایطی که تنش‌ها با آمریکا بر اقتصاد سایه انداخته تقدیم مجلس کرد»، رویترز، ۱۰ دسامبر ۲۰۱۷.
    7 «نمایهٔ کشور: ایران»، آزادی در شبکه ۲۰۱۷، خانه آزادی، ۲۰۱۷.
    8 «رهبر عالی ایران خواستار تشکیل کمیتهٔ جدید نظارت بر اینترنت شد»، لس‌آنجلس تایمز، ۷ مارچ ۲۰۱۲.
    9 «خامنه‌ای قدرت سیاست‌گذاری اینترنت را در شورای تندرویی که خود کنترل می‌کند، متمرکز کرد»، مرکز حامیان حقوق بشر در ایران، ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۵.
    https://www.iranhumanrights.org/2015/09/khamenei-internet-policy-iran/
    10  «نمایهٔ کشور: ایران»، آزادی در شبکه ۲۰۱۷، خانه آزادی، ۲۰۱۷.
    11 این موضوع برای اتصالات به سرویس‌های Google مانند Gmail و همچنین ترافیک از طریق پروتکل‌های خاص از جمله تونل‌های HTTPS، SSH و VPN گزارش شده است.
    12 سیمرغ آرین، هما آرین، و جی. الکس هالدرمن، «سانسور اینترنت در ایران: نگاه نخست»،، ارائه‌شده به عنوان بخشی از سومین کارگاه USENIX در زمینهٔ ارتباطات آزاد و باز در اینترنت، ۲۰۱۳.
    13 «نمایهٔ کشور: ایران»، آزادی در شبکه ۲۰۱۷، خانه آزادی، ۲۰۱۷.
    14 دورف، پاول، پست تلگرام، ۳۱ دسامبر ۲۰۱۷.
    15 «کاربران با اتصال مستقیم از ایران»، پروژهٔ Tor، بازبینی در فبروری ۲۰۱۸. 
    16 پریسا حافظی، «تلویزیون دولتی: قوه قضاییهٔ ایران استفاده از پیام‌رسان تلگرام را ممنوع کرد»، رویترز، ۳۰ اپریل ۲۰۱۸.
    17 بانک جهانی، «مجموعه داده‌های شاخص‌های انکشاف جهانی: ایران»، بازبینی در مارچ ۲۰۱۸. 


    تحقیقایرانPsiphon VPN

    در ادامه بخوانید