“ཨ་ཙི” ནས་ “ཧུའུ” བར།: དྲ་རྒྱའི་རྒྱུན་མཐུད་རང་བཞིན་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་གསབ་པ་ཙམ་མ་ཟད། གོ་སྐབས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ།

“ངས་ཁྱེད་ལ་སྔོན་ནས་བཤད་པ་ཡིན” ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ལས་ཚོང་ལས་ནང་ཡིད་མི་ཚིམ་པའི་ཚིག་ཧ་ཅང་ཉུང་། བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ། ཚིག་དེ་དག་དང་མཉམ་དུ་རིངས་སྟབས་ཀྱིས་སླར་གསོ་བྱེད་པའི་འབད་བརྩོན་དང་། ཉོ་ཚོང་ལེགས་འགྲུབ་མ་བྱུང་བར་གཞན་དུ་སོང་ཟིན་པའི་མཁོ་མཁན་སྐོར་གྱི་བདེ་མིན་གྱི་གླེང་མོལ་རྣམས་འབྱུང་གི་ཡོད། དྲ་རྒྱའི་རྒྱུན་མཐུད་རང་བཞིན་ནི་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་ཇུས་བཟང་ཤོས་ཡིན་པར་ཚང་མས་མོས་མཐུན་བྱེད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ཟླ་བ་དྲུག་གི་སྔོན་ནས་མ་འཇོག་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་རྟོགས་རྗེས་མ་གཏོགས་དེ་ལྟར་མི་བྱེད།

དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་གདོང་གཏོད་དགོས། སྒྲིག་འཛུགས་ཚང་མར་དཔལ་འབྱོར་སྔོན་རྩིས་ཀྱི་ཚད་ཡོད་ལ། གལ་ཆེའི་རིམ་པའང་མི་འདྲ་བ་ཡོད། གནད་འགག་གི་དྲི་བ་ནི། སྐྱོན་ཆ་མ་བྱུང་གོང་ནས་སྔོན་འགོག་གི་དྲ་རྒྱའི་ཉམས་རྒུད་སླར་གསོའི་ནུས་པའི་ཐབས་ཇུས་ལ་མ་འཇོག་བྱེད་པར་དཔང་རྟགས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་དེ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་ཐོག དེང་སང་དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་དཔང་རྟགས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

དཔང་རྟགས་རྣམས་ལ་མྱུར་དུ་བལྟ་ཞིག་བྱེད། Splunk གིས་ཚོད་དཔག་བྱས་པ་ལྟར་ན། འཆར་གཞི་མེད་པའི་ལས་མཚམས་ཆད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ Global 2000 སྒྲིག་འཛུགས་རྣམས་ལ་ལོ་རེར་ཧ་ལམ་ US$600 billion ཡི་གྱོང་གུན་ཕོག་གི་ཡོད་ལ། ལས་མཚམས་ཆད་པའི་དོན་རྐྱེན་ལས་ཚོང་ལས་ཁང་རེ་རེར་ལོ་རེའི་ཡོང་འབབ་ལ་ཆ་སྙོམས་ US$95 million གྱི་གྱོང་རག་གི་ཡོད། དེ་བཞིན་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལ། སྒྲིག་འཛུགས་ 81% གིས་དྲ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཆད་པའི་རྗེས་སུ་མཁོ་མཁན་ཤོར་བའི་སྙན་སེལ་ཞུས་ཡོད།¹

IDC ཡིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར། དྲ་ཆད་ཀྱིས་མཁོ་མཁན་གྱི་ཡིད་ཚིམ་ཚད་དང་། ལས་སྒོའི་ཕན་འབྲས་གལ་ཆེན²། ལས་བཟོའི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་པ། གན་རྒྱའི་ལག་བསྟར། དེ་བཞིན་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མིང་གྲགས་³ བཅས་ལ་ཡུན་རིང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། Uptime Institute ཡི་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཀྱང་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར། སྒྲིག་འཛུགས་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་ལ་ US$100,000 ལྷག་གི་གྱོང་གུན་བཟོ་བའི་དྲ་ཆད་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ལྔ་ཆ་གཅིག་ཙམ་ལ་ US$1 million ལས་བརྒལ་བའི་དོན་རྐྱེན་ཕོག་ཡོད།⁴

IBM Security ཡིས་ལྟ་ཕྱོགས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ནས་དེ་དང་འདྲ་བའི་མཇུག་བསྡོམས་ཤིག་ལ་སླེབས་ཡོད། གྲ་སྒྲིག་རང་བཞིན་དང་། རང་འགུལ་ཅན། དེ་བཞིན་གདོང་ལེན་ནུས་པ་བཅས་ལ་མ་འཇོག་བྱེད་མཁན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་རྣམས་ཀྱིས་གཏོར་བཤིག་ཅན་གྱི་དོན་རྐྱེན་གྱི་གྲོན་དངུལ་དང་དུས་ཡུན་གཉིས་ཀ་རྒྱུན་མཐུད་དུ་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།⁵

འདི་དག་ནི་ Psiphon Forge ཡིས་སྔོན་འགོག་བྱེད་པར་དམིགས་ཏེ་བཟོས་པའི་མཇུག་འབྲས་ངན་པ་དག་རེད། བཀག་སྡོམ་བྱས་པའི་མཐུད་ལམ་དང་། ཉམས་རྒུད་སོང་བའི་ལམ་ཕྱོགས། ཡང་ན་ས་ཁུལ་གྱི་དྲ་རྒྱའི་ཆད་སྐྱོན་ལ་ལས་སྒོ་ཚོགས་ཆུང་གིས་གདོང་ལེན་བྱེད་པར་སྒུག་པ་ལས་ལྡོག་སྟེ། Forge ཡིས་རང་འཕྲོད་ཉམས་རྒུད་སླར་གསོའི་མཐུད་སྦྱོར་ནུས་པ་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་ཉེར་སྤྱོད་མཉེན་ཆས་ནང་ཐད་ཀར་འཇུག་གི་ཡོད།

Psiphon ཡི་ལྗིད་ཚད་ཡང་བའི་མཛོད་དང་ས་གནས་ཀྱི་བར་འདྲེན་བཟོ་བཀོད་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་མཉམ་སྒྲིལ་ཐེངས་གཅིག་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་རྗེས། དེ་ནས་བཟུང་། བདམས་པའི་ཉེར་སྤྱོད་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་རྣམས་ Psiphon ཡི་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་གོ་ལའི་དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་ནས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ངང་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་དང་། དྲ་རྒྱའི་གནས་སྟངས་འཕོ་འགྱུར་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན་ནས་གསར་སྒྱུར་བྱས་པའི་མཛོད་ཐོན་རིམ་གྱིས་གྲོས་མཐུན་གསར་པ་དང་། ལམ་ཕྱོགས་སྒྱུར་ཐབས། བཀག་ཡོལ་སྒྲོལ་བའི་ལེགས་བཅོས་རྣམས་རྒྱུན་མཐུད་དུ་མཁོ་འདོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཉམས་རྒུད་སླར་གསོའི་སྟེགས་བུ་མུ་མཐུད་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། ཁྱེད་ཀྱི་ཉེར་སྤྱོད་མཉེན་ཆས་ནི་བརྟན་པོར་གནས་ཐུབ།

ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། རང་ཉིད་ལ་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་རེ་བ་ཡོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་སྔོན་འགོག་བྱེད་པར་དངུལ་སྤྲོད་རྒྱུར་སུ་ཡང་དགའ་པོ་མེད་ལ། དཀའ་ངལ་ “ཐག་གཅོད་” བྱེད་པ་ལས་ “སྔོན་འགོག་” བྱེད་པར་མོས་མཐུན་ཡོང་ཐབས་བྱེད་པའང་ལས་སླ་པོ་ཞིག་མིན། འོན་ཀྱང་མཇུག་བསྡོམས་འདི་གཡོལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། ཉམས་རྒུད་སླར་གསོའི་ནུས་པ་ནི་ལས་མཚམས་ཆད་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཉེན་འགན་ཙམ་མིན་པར། ལས་སྒོའི་ཉེན་ཁ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་དང་། མཁོ་མཁན་གྱི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་དུ་གཏོང་བ། དེ་བཞིན་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་རང་དབང་སྐྲུན་པའི་མ་འཇོག་ཅིག་ཡིན།

ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ་དང་། དཀྱིལ་ཤར་ཡུལ་གྲུ། ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤེ་ཡ། ཡོ་རོ་ཨེ་ཤེ་ཡ། དེ་བཞིན་མྱུར་དུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་འགྱུར་ལྡོག་ཅན་གྱི་ཁྲོམ་ར་གཞན་དག་ཏུ་ལས་སྒོ་གཉེར་བཞིན་པའམ་གཉེར་རྩིས་ཡོད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་རྣམས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ཆད་སྐྱོན་མ་བྱུང་གོང་དུ་དྲ་རྒྱའི་རྒྱུན་མཐུད་རང་བཞིན་ལ་མ་འཇོག་བྱེད་པ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་མཐུན་རྐྱེན་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་ཙམ་མིན་པར། གོ་སྐབས་ནམ་བྱུང་དང་གང་དུ་ཤར་ཡང་། གསར་གཏོད་དང་རྒྱ་སྐྱེད། འགྲན་རྩོད་བཅས་བྱེད་པའི་ཡིད་ཆེས་སྐྲུན་པ་དེ་ཡིན།

ལུང་འདྲེན་དང་ཡོང་ཁུངས།:

1. Splunk. The Hidden Costs of Downtime (2026)། འཆར་གཞི་མེད་པའི་ལས་མཚམས་ཆད་པའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་ཡོང་འབབ་གྱོང་གུན་དང་། མཁོ་མཁན་ཤོར་བ། དྲ་ཆད་ཚབས་ཆེན་གྱི་གྲོན་དངུལ། དེ་བཞིན་ལྟ་ཞིབ་རྟོགས་ནུས་ཀྱི་ལས་སྒོའི་ཕན་འབྲས་བཅས་འདུས།
https://www.splunk.com/en_us/blog/cio-office/ai-downtime-risks-resilience.html

2. IDC (IBM ཡིས་མངགས་བཅོལ་བྱས་པ)། Cost of Downtime and the Importance of Support (2023)། ཉེར་སྤྱོད་མཉེན་ཆས་དང་རྨང་གཞིའི་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་ལས་མཚམས་ཆད་པས་མཁོ་མཁན་གྱི་མྱོང་ཚོར་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་པ། གན་རྒྱའི་ལག་བསྟར། སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མིང་གྲགས་བཅས་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག

3. IDC. Business Value of Aligning Cost Optimization, Observability, and Automation (2024)། སྔོན་དཔག་ལྟ་ཞིབ་རྟོགས་ནུས་དང་། རང་འགུལ་ཅན། ཉམས་རྒུད་སླར་གསོའི་མ་འཇོག་བཅས་ཀྱི་ལས་སྒོ་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཕན་འབྲས་སྐོར་གྱི་དབྱེ་ཞིབ།

4. Uptime Institute. Annual Outage Analysis 2025 (2025)། གྲངས་འཛིན་རྨང་གཞིའི་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་དྲ་ཆད་ཚབས་ཆེན་གྱི་ཟློས་ཕྱོད་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན། གྲོན་དངུལ། དེ་བཞིན་ཚོང་ལས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་བཅས་ལ་རང་དབང་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ།
https://uptimeinstitute.com/resources/research-and-reports/annual-outage-analysis-2025

5. IBM Security. Cost of a Data Breach Report 2025 (2025)། གྲ་སྒྲིག་རང་བཞིན་དང་། རང་འགུལ་ཅན། ཉམས་རྒུད་སླར་གསོའི་མ་འཇོག་བཅས་ཀྱིས་གཏོར་བཤིག་ཅན་གྱི་དོན་རྐྱེན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་ལས་སྒོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་གསལ་སྟོན་བྱེད་པའི་གོ་ལའི་ཞིབ་འཇུག