Facebook internetdən yox olur; qlobal miqyasda insanlar senzura olduğunu güman edir
06.10.2021 - 2 dəqiqəlik oxu
Şəkil 1: Dünyanın hər yerindəki insanlar Facebook kəsintisinə cavab olaraq təbii şəkildə Psiphon-a üz tutdular.
- 4 oktyabr 2021-ci il tarixindəki Facebook kəsintisi zamanı Psiphon-un qlobal istifadəsi gündəlik 1.75 Milyon unikal istifadəçi qədər artdı.
- Bu artım Facebook platformalarının — o cümlədən Instagram, WhatsApp və Facebook-un özünün — fasiləli, lakin aktiv senzura səbəbindən mütəmadi kəsintilərlə üzləşdiyi bölgələrdə xüsusilə kəskin idi.
- İstifadədə ən əhəmiyyətli artımın müşahidə olunduğu bölgələrə son bir neçə il ərzində böyük senzura hadisələrinin baş verdiyi bir sıra ölkələr daxildir: Azərbaycan, Kuba, Efiopiya, İndoneziya, İraq, Liviya, Meksika, Sudan və Suriya.
- Kuba baza istifadəsindən 4.6 dəfə artım göstərərək gündəlik 70,000-dən 300,000-dən çox unikal istifadəçiyə çatdı və bu, Psiphon-un regiondakı mühüm rolunu gücləndirdi. 2021-ci ilin iyul ayında Psiphon şəbəkəsi senzura tətbiq edənlər tərəfindən hələ də mövcud olan bir təhlükə olan sosial media və mesajlaşma platformalarının hədəfli bloklanması zamanı Kubadan 1.4M istifadəçinin artımını dəstəkləmişdi.
- Bu, Psiphon-un əsas və etibarlı qlobal bağlantı həlli olduğunu nümayiş etdirir.
4 oktyabr tarixində Facebook bütün platformalarına, o cümlədən Facebook, Instagram və WhatsApp-a təsir edən əhəmiyyətli qlobal kəsinti ilə üzləşdi. Ən azı 6 saat davam edən bu kəsinti geniş şəkildə işıqlandırıldı və platformanın istifadəçilərinə kəskin təsir göstərdi.
Sonrakı günlərdə Cloudflare və Kentik kimi şəbəkə monitorinqi aparanların təhlilləri Facebook-un funksional olaraq internetdən necə yox olduğunu aşkar etdi. Lakin istifadəçilər üçün Facebook platformalarının əlçatmazlığı daha əvvəl bu tətbiqləri və veb-saytları hədəf almış böyük senzura hadisələri ilə açıq-aydın eyni hissi yaratdı. Əvvəlki kimi, Facebook və onun digər məhsullarına daxil ola bilməməyə qarşı Psiphon-u aktivləşdirmək təbii bir reaksiya oldu.
Kəsinti günü ərzində Psiphon-un qlobal istifadəsi 1.75 Milyon-dan çox istifadəçi artdı. Artım əhəmiyyətli və fasiləli senzura hadisələri yaşayan Kuba kimi bölgələrdə xüsusilə kəskin idi, lakin İndoneziya kimi daha az birbaşa senzura ilə üzləşən bölgələrdə belə əhəmiyyətli artım müşahidə olundu.
Əhali miqyasındakı bu maraq Psiphon-un qlobal miqyasda istifadəçi bağlantısını dəstəkləməkdə qazandığı etimadın aydın göstəricisidir. Onlayn senzura da çox vaxt qeyri-şəffaf və müəyyən edilməsi çətin olduğundan, Facebook kəsintisi texniki xarakter daşısa da, bir çox cəhətdən bloklama hadisəsindən asanlıqla fərqləndirilə bilməzdi. Senzura hadisələri zamanı tez-tez ayaqda qalan son platforma olan Psiphon-a kəsinti zamanı müraciət edilməsi ehtimal olunan filtrasiyaya qarşı təbii və dərhal verilən bir reaksiya kimi görünür.
Aşağıdakı vizuallaşdırmalar kəsintiyə cavab olaraq Psiphon gündəlik aktiv istifadəçilərindəki artımı göstərir.
Azərbaycan: 35,000 istifadəçi (8x)
Kuba: 300,000 istifadəçi (4.6x)
Efiopiya: 45,000 istifadəçi (1.9x)
İndoneziya: 250,000 istifadəçi (1.9x)
İraq: 210,000 istifadəçi (11x)
Liviya: 22,000 istifadəçi (1.8x)
Meksika: 38,000 istifadəçi (1.5x)
Sudan: 100,000 istifadəçi (2.4x)
Suriya: 225,000 istifadəçi (1.5x)
Nəzərə alın ki, göstərilən məlumatlara Psiphon-un ictimai məlumatlara çıxış portalı vasitəsilə daxil olmaq olar: https://psix.ca. Psiphon məlumat portalı açıq mənbəli proqram təminatına və açıq məlumatlara olan tam və davamlı öhdəliyimizin bir hissəsidir.