Myanmada Kəsinti: Köhnə Çətinliklərlə Yeni Hekayə
26.07.2021 - 3 dəqiqəlik oxu
Yenilənib: 26.09.2021
Myanmada 5 milyon istifadəçini dəstəkləmək kiçik nailiyyət deyil
İnternet kəsildikdə, dünyanın qalan hissəsi ilə əlaqə də kəsilir. Bilirik ki, bir çox rejimlər ictimai məlumatlılığı, vətəndaş etirazlarını və səfərbərliyi yatırtmaq üçün bir üsul kimi İnternet senzurasından istifadə edir və şəbəkənin söndürülməsi çox vaxt qarşıdan gələn pis hadisələrin siqnalıdır. Bu, daha çox pis xəbərin qapıda olduğunu göstərir. Myanmada routerlərin işıqları sönəndə milyonlarla birmaniyalı üçün bütün dünya dəyişdi...
“Şok və tam inamsızlıq” — gənc bir birmaniyalı fevraldakı dövlət çevrilişindən sonrakı vəziyyəti belə təsvir etmişdi: “İstiqamət hissimi itirdim” və həmçinin “işimi”. Bu dərəcədə çaşqınlıq yaşayan yeganə şəxs o deyildi: 2 milyona yaxın birmaniyalı cəmi bir neçə gün ərzində Psiphon şəbəkəsinə axışdı. Növbəti bir neçə ay ərzində bu rəqəm 5 milyona çatdı.
Aşağıdakı qrafikdə 2021-ci ilin yanvar ayının sonu ilə 2021-ci ilin iyul ayının sonu arasında Psiphon istifadəçilərinin sayı göstərilir. 3 fevralda (çevrilişlə eyni vaxta təsadüf edən) və 2 mayda mobil xidmətlərin bərpası ilə eyni vaxta təsadüf edən istifadəçi sayındakı kəskin artımlara diqqət yetirin.
Beynəlxalq İnternetə çıxışın bərpasının dəyəri
İstifadədəki belə böyük artımı qarşılaya bilən serverlər şəbəkəsi möhkəm infrastruktura və insanların beynəlxalq İnternetə çıxışa ehtiyacı olduğu vaxtlar üçün xeyli ehtiyat tutuma malik olmalıdır. Bəs senzorlar İnterneti blokladıqda bu işlər necə həyata keçirilir?
İnterneti yollar, İnternetdə gəzinən insanları isə bu zolaqlarda hərəkət edən sürücülər kimi təsəvvür edin. Bəzi yollar şəhərdaxili olduğu halda, digərləri sizi ölkənin başqa yerlərinə bağlaya bilər. Senzura milli və ya yerli magistrallarda hərəkəti qadağan etməyə bənzəyir. Bu, aşağı sürətlərin tətbiq edilməsindən tutmuş şəhərdən necə çıxmaq barədə yol nişanlarının yığışdırılmasına qədər müxtəlif yollarla həyata keçirilə bilər.
Məhz bu zaman Psiphon kimi senzura əleyhinə alətlər dövrəyə girir və yolların blokadasını aradan qaldırır. Psiphon insanları beynəlxalq İnternetə bağlamaq üçün müxtəlif taktikalardan istifadə edir.
Psiphon Şəbəkəsi insanları birləşdirən və senzura tətbiq edilmiş məzmunu çatdıran doqquz fərqli protokol üzrə işləyir. Bu protokollar Psiphon Şəbəkəsinin özündə işlədildikdə, insanlar Beynəlxalq İnternetə daxil olarkən şəbəkə yükünü bölüşdürməyə və sıxlığı azaltmağa kömək edir, bu da daha sürətli bağlantı və daha etibarlı təcrübə deməkdir.
Bu xüsusi İnternet Azadlığı protokollarının Psiphon kimi xidmətlərə verdiyi çeviklik İnternetə çıxış məhdudlaşdırıldıqda Myanma, Belarus və ya Azərbaycandakı insanların çağırışlarına cavab verməyi mümkün edir, lakin bu, real xərclər hesabına başa gəlir; Psiphon Şəbəkəsindən keçən hər bayt bir sıra kommersiya şəbəkələrini keçir və onların hər biri serverlər və şəbəkə infrastrukturu üçün öz qiymətini tələb edir.
Ehtiyac və xərclərin balanslaşdırılması
Şəbəkənin ehtiyac duyulan hər an milyonlarla istifadəçini dəstəkləməyə hazır olmasını təmin etmək bütün dünyada senzuraya qarşı mübarizədə İnternet Azadlığı icması üçün ən böyük çətinliklərdən biri olaraq qalır.
Hər hansı digər sərbəst çıxışlı xidmət təminatçısında olduğu kimi, Psiphon da Myanmada müşahidə olunan əhali miqyaslı dalğalanmaları qeyri-müəyyən müddətə davam etdirə və ya eyni vaxtda baş verən bu cür bir neçə dalğalanmanı dəstəkləyə bilməz. Bu, həqiqətən də təəssüf doğurur, çünki insanların ən çox ehtiyac duyduğu anda açıq İnternetə çıxış üçün bir çox insanın son ümidini itirməsi demək ola bilər.
Axı İnternet azadlığı fundamental insan hüququ olsa da, qətiyyən xərcsiz başa gəlmir.
Qoşulun
İnternet azadlığı hamının hüququdur, lakin yalnız az sayda insan senzura tətbiq edilən bölgələrdəki insanların açıq internetə daxil olmasına dəstək vermək imkanına malikdir. Onlardan biri olun.
Nə edə bilərsiniz? Myanmadakı internet vəziyyəti haqqında danışaraq məlumatlılığı artırın və sosial mediada dostlarınız və məlumat azadlığına önəm verən insanlarla bu barədə danışmağa başqalarını dəvət edin. Siz həmçinin ehtiyacı olan insanlara kömək edən Psiphon kimi alətləri birbaşa dəstəkləyə bilərsiniz. Əgər Myanmada deyilsinizsə, Psiphon-a abunə olun. İnternetdə məlumata çıxış hüququndan məhrum edilmiş hər kəsə dəstəyinizi göstərmək onlar üçün böyük məna kəsb edəcək və senzuranın qaranlığına işıq saçmaq üçün əllərindən gələni edən insanlar üçün çox şey ifadə edir.