Psiphon və 2013-cü il İran seçkiləri

Psiphon-un hər həftə bir milyondan çox aktiv istifadəçisi var. İnsanlar proqramımızdan başqa cür görə bilməyəcəkləri xəbərləri, məlumatları və sosial media məzmununu əldə etmək üçün istifadə edirlər. Biz əsasən xəbər yayımçıları və insan hüquqları təşkilatları ilə tərəfdaşlıqlar vasitəsilə paylanan Windows və Android cihazları üçün tətbiqlər təklif edirik.

Bu il İrandakı Prezident seçkiləri ilə eyni vaxta təsadüf edən xüsusilə böyük bir təsir göstərdik. İran bizim üçün həmişə böyük bir sınaq olub və eyni zamanda proqramımızdan ən çox insanın istifadə etdiyi yerdir. Normal bir həftədə İran daxilindən şəbəkəmizə 1,5 milyona qədər unikal istifadəçinin qoşulduğunu görürük. İranda şəbəkəyə qoşulmuş təxminən 45 milyon insan var ki, bu da əhalinin 60%-ni təşkil edir.

Seçki dövrünün bəzi problemlərə səbəb olacağını bilirdik, lakin tam olaraq nə ilə qarşılaşacağımız barədə heç bir fikrimiz yox idi. İlk olaraq, hələ mart ayında ölkə daxilində VPN proqramlarının bloklandığı barədə Wired jurnalının saytında xəbər verildiyi kimi məlumatlar var idi. Psiphon bu müddət ərzində əlçatan qaldı və əslində istifadəçi bazası cəmi dörd həftə ərzində iki dəfə artdı. Şəbəkəmizdəki əlavə yüklənmənin öhdəsindən gəlmək üçün daha çox serveri işə saldıq.

Sonra, mayın əvvəlində İranda İnternetdəki kəsintilər tamamilə yeni bir səviyyəyə çatdı. Əlaqələrdə qəfil sıçrayış gördük, bu da proqramın sürətlə kəsildiyini və yenidən qoşulduğunu göstərirdi. Collin Anderson və ASL19-un köməyi ilə öyrəndik ki, SSL bağlantıları 60 saniyədən sonra kəsilir və İrandan kənardakı saytlara bütün bağlantılar ciddi şəkildə ləngidilir.

Psiphon-dan istifadə edən insanlar hələ də qoşula və bəzi məzmunları görə bilirdilər, lakin təcrübə xeyli pisləşmişdi. Psiphon-un daxili rəy mexanizmi insanlara bizə daha çox kömək edən diaqnostik məlumatları təqdim etməyə imkan verdi -- biz gündə minlərlə mesaj dərəcəsində rəy alırdıq və bunların hamısı normal vəziyyətə qayıtmağımıza kömək edə biləcək mühüm ipuclarından ibarət idi.

Tərtibatçı komandamız ilk keçici həlli təmin edən Psiphon yeniləməsini sürətlə yayımladı. Seçkilərə aparan həftələrdə daha altı buraxılış oldu. Psiphon-un proqram təminatı avtomatik olaraq yenilənir və bu buraxılışlar birbaşa son istifadəçilərə çatdırıldı. İstifadəçi bazamızın ən azı yarısı yeniləməni buraxıldıqdan sonrakı bir gün ərzində əldə etdi və seçki vaxtına qədər Psiphon istifadəçilərinin 90%-i işlədiyi məlum olan versiyalarla qoşulurdu.

Psiphon-un seçki dövrü üçün məqsədi şəbəkəmizi aktiv saxlamağa çalışmaq idi ki, İnternet bağlantısı olan hər kəs görmək istədiyi məzmuna hələ də daxil ola bilsin. Buna nail olmaq üçün müxtəlif şəbəkələrdə 500-ə qədər aktiv serverdən istifadə edildi və sistemin həmin müddət ərzində əlçatan olmasını təmin etmək üçün texniki qruplar tərəfindən yaxından nəzarət aparıldı.

İrandan gələn xəbərlər göstərir ki, SSL-in ləngidilməsi və HTTP olmayan bütün trafikin bloklanması seçki dövründə, xüsusən də seçki günü olan 14 iyun tarixində daha da artırılmışdı. Psiphon proqram təminatı bu müddət ərzində əlçatan qaldı. Həddindən artıq ləngimə səbəbindən trafikin azalmasına baxmayaraq, hələ də 125,000 unikal istifadəçi tərəfindən 400,000-dən çox bağlantı quruldu.

Psiphon həmçinin xüsusilə seçki dövründə iranlıları dəstəkləmək üçün qurulan layihələr üçün məzmun yaydı. Bunlara İran İnternet auditoriyasının seçki ilə bağlı məsələləri müzakirə edə və təhlükəsiz, açıq və ədalətli prosesdə namizədlərə səs verə biləcəyi platforma təklif edən The Global Dialogue və We Choose layihələri daxildir.

Seçki dövrü haqqında daha çox texniki təfərrüatı ASL19-dakı həmkarlarımızın hesabatında oxuya bilərsiniz.

Bəs İranda gələcək necə olacaq? Həsən Ruhanidən sosial mediaya açıqlığı kimi bəzi ruhlandırıcı işarələr gördük, lakin istifadəçi bazamız hələ də böyüyür və saytların bloklanması ilə bağlı aldığımız hesabatlar da həmçinin. Keçən həftə Deutsche Welle-nin yeni Baş direktoru Peter Limbourg Ruhanini öz təşkilatının farsdilli saytını bloklamağı dayandırmağa çağırdı. O, həmçinin DW məzmununun İrana yayılması üçün Psiphon-da gördüyümüz işi təriflədi.

Bu ay biz həmçinin Manoto 1 və Radio Zamaneh ilə iki yeni tərəfdaşlığa başlayırıq. Bu yayımçıların hər ikisinin geniş farsdilli auditoriyası var və məzmunlarının İranda görülməsinə və eşidilməsinə çalışırlar. Bu yayımçılarla işləməkdən çox məmnunuq və bilirik ki, bu, daha çox iranlıya xəbər, məlumat və sosial media məzmunu çatdırmağa kömək edəcək.